Atlas Ryb Słodkowodnych

Amur biały Ctenopharyngodon idella

Babka czarna Gubius niger

Boleń (Rap) Aspius aspius

Brzana Barbus barbus

Certa Vimba vimba

Ciernik Gasterosteus aculeatus

Ciosa Pelecus cultratus

Głowacica Hucho hucho

Jazgarz Gymnocephalus cernua

Jaź Leuciscus idus

Jelec Leuciscus leuciscus

Jesiotr zachodni Acipenser sturio

Karaś Carassius carassius

Karaś chiński Carassius auratus

Karp Cyprinus carpio

Kiełb (Kiełb krótkowąsy) Gobio gobio

Kleń Leucicus cephalus

Koza (Kózka) Cobitis taenia

Krąp Blicca bjoerkna

Leszcz Abramis brama

Lin Tinca tinca

Lipień Thymallus thymallus

Łosoś szlachetny (Łosoś atlantycki) Salmo salar

Miętus Lota lota

Minog rzeczny Lampetra fluviatilis

Okoń Perca fluviatilis

Parposz Alosa fellax

Piekielnica Alburnoides bipunctatus

Piskorz Misgurnus fossilis

Płoć Rutilus rutilus

Pstrąg potokowy Salmo trutta trutta morpha fario

Pstrąg tęczowy Salmo gaidneri

Pstrąg źródlany Salvelinus fontinalis

Rozpiór Abranis ballerus

Różanka (Siekierka) Rhodeus sericeus

Sandacz Stizostedion lucioperca

Sapa (Klepiec) Abramis sapa

Sieja Coregonus lavaretus

Sielawa Coregonus albula

Słonecznica (Owsianka) Leucaspinus delineatus

Stornia (Flądra) Platichthys flesus

Strzebla przekopowa Phoxinus percnurus

Stynka Osmerus eperlanus

Sum (Sum zwyczajny) Silurus glanis

Sumik karłowaty Ictlurus neblosus

Szczupak Esox lucius

Śliz (Śliz zwyczajny) Noemacheilus barbatulus

Świnka Chondrostoma nasus

Tołpyga biała Hypophthalmichthys molitrix

Tołpyga pstra Aristichthys nobilis

Troć jeziorowa Salmo trutta trutta morpha lacustris

Ukleja Alburnus alburnus

Węgorz europejski Anguilla anguilla

Wzdręga (Kroasnopiórka) Scardinius erythrophtalmus


(Amur biały Ctenopharyngodon idella) Wygląd: wydłużone, wrzecionowate, bardzo słabo bocznie spłaszczone ciało o dość dużej głowie z tępym pyskiem i półdolnym otworem gębowym. Wąsików brak. Duże łuski, 42-45 wzdłuż linii bocznej, poniżej której znajduje się 5, podczas gdy u podobnego do amura klenia tylko 3-4 szeregi łusek. Płetwa grzbietowa z 10, odbytowa z 11 promieniami, z których pierwsze 3 to promienie twarde. Zęby gardłowe dwuszeregowe, spłaszczone bocznie, o skośnie ściętych, głęboko bruzdowanych krawędziach, (1)2.(4)5-5(4).2. Ubarwienie: grzbiet ciemnozielony do zielonoczarnego, boki jaśniejsze, zielonkawe, brzuch białawy, łuski z ciemnymi krawędziami, tworzącymi siatkowaty rysunek. Długość: do 120 cm (32 kg). Występowanie: początkowo wschodnia Azja od dolnego biegu Amuru po Rzekę Czerwoną, choć obecnie trudno ustalić granicę pierwotnego zasięgu, ponieważ już od X w. był hodowany w Chinach; współcześnie aklimatyzowany lub hodowany w wielu krajach wszystkich kontynentów. Do Polski sprowadzony po raz pierwszy w 1964 r., obecnie żyje w licznych jeziorach, stawach i rzekach. Środowisko: ciepłe, głębokie rzeki i jeziora. Tryb życia: amur biały jest rybą ciepłolubną; najchętniej żeruje na nagrzanych płyciznach, często pływa tuż pod powierzchnią wody. Rozród: trze się w miejscach o szybkim prądzie i żwirowatym dnie, między marcem a sierpniem (w Polsce w warunkach naturalnych nie rozmnaża się). Pokarm: początkowo bezkręgowce, później żywi się roślinami.


(Babka czarna Gubius niger) Wygląd: wydłużone ciało o długiej głowie. Otwór gębowy szeroki, przedniej krawędzi oka; żuchwa nieco. Oczy duże, skierowane ku górze. Trzon ogonowy wysoki, wyraźnie krótszy płetwy grzbietowej. W rzędzie wzdłuż boku 32-42 (zwykle 35-41) łuski. Kark ułuszczony w mniejszym lub większym stopniu Rozdzielona na 2 części płetwa grzbietowa, 1. Z 5-7 (zwykle 6) cierniami, 2. z 1cierniem i [11-] 12-13 miękkimi promieniami, płetwa odbytowa z 1 cierniem 10-13 (zwykle 11-12) miękkimi promieniami. Krótsze promienie w górnej części płetw piersiowych wolne; płetwy brzuszne zarośnięte w okrągłą przyssawkę. Długość: do 18 cm. Występowanie: pn. Atlantyk od Trondheim w Norwegii; Morze śródziemne zach. i środk. Bałtyk i Zatoka Gdańska. Środowisko: wody przybrzeżne do głębokości 75 m w ujściach rzek i lagunach na dnie piaszczystym i mulistym, a także na łąkach trawy morskiej. Tryb życia: ryba bentoniczna. Rozród: tarło od marca do maja (Morze śródziemne) lub od maja do sierpnia (Bałtyk) Samiec jest silnie terytorialny; w obrębie zajętego rewiru wygrzebuje gniazdo wygrzebuje gniazdo pod kamieniami, pustymi muszlami itp., do którego wiedzie samicę po zalotach godowych. Składa ona 1000-6000 gruszkowatych jaj, które przyczepiają się nitkowatymi wypustkami do sklepienia gniazda; samiec pilnuje ich i broni. Wylęgające się larwy unoszą się swobodnie w toni wodnej; do bentonicznego trybu życia przechodzą po osiągnięciu 9 mm. Pokarm: bezkręgowce małe ryby


(Boleń (Rap) Aspius aspius) Wygląd: wydłużone, nieco bocznie spłaszczone ciało o spiczastej głowie. Oczy małe. Szeroki, końcowy otwór gębowy; trochę dłuższa żuchwa z trójkątną wypukłością, która przy zamknięciu pyska wchodzi w zagłębienie szczęki górnej. Małe łuski koliste, 65-74 wzdłuż linii bocznej. Płetwa grzbietowa z 11, odbytowa z 15-17 promieniami; dolna krawędź płetwy odbytowej sierpowato wcięta. Zęby gardłowe dwuszeregowe 3.5-5.3. Ubarwienie: grzbiet oliwkowozielony niebieskawo lśniący, boki jaśniejsze z żółtym połyskiem, brzuch srebrzystobiały. Płetwy brzuszne, piersiowe i odbytowa czerwonawe. Długość: 50-75 cm (masa ciała 2-4 kg), do 120 cm (do 12 kg). Występowanie: podgatunek nominotypowy A. a. aspius występuje w środk. i wsch. Europie po Ural i Morze Kaspijskie; żyje również w pd. Skandynawii. W pd. części Morza Kaspijskiego żyje wędrowny podgatunek bolenia b. południowokaspijski (A. a. taeniatus). Środowisko: w większych rzekach o dobrze natlenionej wodzie, jeziorach i wysłodzonych wodach zatok morskich. Tryb życia: młode bolenie żyją w niewielkich stadkach w pobliżu brzegów; wraz z wiekiem stają się samotnikami, trzymającymi się środkowych partii rzek. Rozród: tarto od kwietnia do maja. Składanie ikry odbywa się na kamienistych miejscach o bystrym prądzie; samice o masie ciała 2-3 kg składają od 80 000 do 1 000 000 jaj przyklejających się do ziaren żwiru. Pokarm: Boleń jest drapieżnikiem polującym na ryby, żaby, ptaki wodne i niewielkie ssaki.


(Brzana Barbus barbus) Wygląd: silnie wydłużone, smukłe ciało o niemal prostej linii brzucha i tylko nieznacznie wypukłym grzbiecie. Ryjkowato wyciągnięty pysk z dolnym otworem gębowym, otoczonym grubymi, mięsistymi wargami; na brzegu szczęki górnej 4 wąsiki. Średniej wielkości łuski koliste, 55-64 wzdłuż linii bocznej. Płetwa grzbietowa z [11-]12 (najdłuższy, twardy promień na tylnej krawędzi drobno piłkowaty), odbytowa z 8 promieniami. Zęby gardłowe trójszeregowe 2.3.5.-5.3.2. Ubarwienie: grzbiet brązowy do szarozielonego, boki jaśniejsze ze złotawym połyskiem, brzuch białawy, często czerwonawo opalizujący. Długość: 30-50 w (masa 0,5-2 kg), maksymalnie 100 cm i 15 kg. Występowanie: w Europie od pd: zach.- przez Francję i obszary na północ od Pirenejów i Alp po Niemen i Dniepr na wschodzie oraz zach. część zlewiska Morza Czarnego na południu. W Polsce na obszarze całego kraju jednak z powodu zanieczyszczenia w wielu rzekach obecnie zanika. Środowisko: dobrze natlenione, czyste wody rzek o piaszczystym lub żwirowatym dnie (kraina brzany). Tryb życia: stadnie żyjąca ryba przebywająca w ciągu dnia przeważnie w wartkim nurcie rzeki blisko dna. Rozród: tarło od maja do lipca na płytko zanurzonych ławicach żwiru. Samica składa 3000-9000 jaj; rozwój zarodków trwa 10-15 dni. Pokarm: drobne organizmy bentoniczne, ikra i w niewielkim stopniu pokarm roślinny. Uwagi: ikra, a często i mięso brzany w okresie tarła, są trujące.


(Certa Vimba vimba) Wyględ: wydłużone, bocznie spłaszczone ciało o nosowato wyciągniętym, mięsistym pysku z dolnym, podkowiasto wygiętym otworem gębowym. Wzdłuż linii bocznej 53-61 łusek. Płetwa grzbietowa z 11, odbytowa z 20-25 promieniami. Zęby gardłowe jednoszeregowe, 5-5. Ubarwienie: grzbiet ciemny, szary do niebieskawego, boki jaśniejsze, srebrzyste, brzuch białawy. Samiec w szacie godowej: głowa i wierzch ciała (do linii bocznej) czarne, z aksamitnym połyskiem, strona brzuszna pomarańczowa do czerwonej, pojawia się ponadto wysypka perłowa. Płetwy parzyste i odbytowa pomarańczowoczerwone, grzbietowa i ogonowa czarne. Długość: 20-35, maks. 50 cm. Występowanie: pięć podgatunków certy zasiedla zlewiska mórz Północnego i Bałtyckiego, Czarnego, Azowskiego i Kaspijskiego. Środowisko: powoli płynące rzeki o dnie piaszczystym lub mulistym, niektóre obfitujące w pokarm nizinne jeziora, zbiorniki zaporowe i słonawe, przybrzeżne wody morskie. Tryb życia: płochliwa, stadna ryba, latem przebywająca zwykle na przybrzeżnych płyciznach. Wędrowna, anadromiczna. Rozród: certy żyjące w morzach i jeziorach trą się w górnych biegach wpadających do nich rzek. Wędrówkę rozpoczynają zwykle we wrześniu, aby przystąpić do tarła pomiędzy majem a lipcem. Pokarm: małe bezkręgowce denne. Gatunki pokrewne: certa jeziorowa (Vimba elongata) żyje w jeziorach Bawarii i Górnej Austrii, a certa bałkańska' (Vimba melanops) w północnych dopływach Morza Egejskiego.


Ciernik Gasterosteus aculeatus Wygląd: wydłużone, bocznie spłaszczone ciało ze spiczastym pyskiem i małym, końcowym otworem gębowym. Na grzbiecie 2-5 (zwykle 3) wolno stojące, ruchome kolce. Płetwy brzuszne przekształcone w mocne ciernie. Głowa i ciało są bezłuskie, jedynie wzdłuż w pełni rozwiniętej linii bocznej biegnie szereg płytek kostnych, zaopatrzonych na trzonie ogonowym w kil. Ubarwienie: grzbiet niebieskoszary do oliwkowozielonego, boki barwy brązu, brzuch białawy. W okresie godowym samce mają niebieskozielonkawy grzbiet, czerwone podgardle i piersi, srebrzyście niebiesko błyszczącą tęczówkę i ciemne płetwy grzbietową i odbytową. Dlugość: 5-8 cm, morskie formy wędrowne do 11 cm. Występowanie: w Europie bardzo szeroko rozmieszczony. W Polsce jest rybą pospolitą, występującą w przybrzeżnych wodach Bałtyku oraz w rzekach i jeziorach na obszarze całego kraju z wyjątkiem wód górskich i podgórskich. Środowisko: w wodach przybrzeżnych i śródlądowych (rzeki, jeziora, stawy, rowy). Tryb życia: polimorficzny gatunek tworzący zarówno wędrowne formy morskie, jak i stacjonarne śródlądowe. Rozród: tarło od marca do lipca. Morskie formy wędrowne trą się w wodach słodkich. Samiec buduje na dnie gniazdo z części roślinnych, wzmacniane wydzieliną nerek. Zapędza do niego samicę (lub kilka jedną po drugiej), by złożyła w nim ikrę. Samiec opiekuje się ikrą i wylęgającym się po 4-10 dniach potomstwem. Pokarm: pierścienice, drobne skorupiaki, larwy owadów, ikra i wyląg ryb.


Ciosa Pelecus cultratus Wygląd: wydłużone, bocznie silnie spłaszczone ciało o niewielkiej głowie z górnym otworem gębowym. Niemal prosta linia grzbietu i sierpowato wygięta linia brzucha, którego krawędź tworzy dość ostry, bezłuski kil. Duże oczy. Małe łuski, 90-115 wzdłuż falistej bocznej. Płetwa grzbietowa krótka, przesunięta ku tyłowi, z 10-11 promieniami, odbytowa długa, z 29-32 promieniami. Duże, podobne do skrzydeł płetwy piersiowe sięgają do nasady płetw brzusznych. Zęby gardłowe dwuszeregowe, 2.5-5.2. Ubarwienie: grzbiet ciemny niebieskozielony do czerniawego, boki znacznie jaśniejsze, z silnym srebrzystym połyskiem, mieniące się czerwonawo. Brzuch biały, płetwy brzuszne i płetwa odbytowa czerwonawe, płetwy piersiowe, płetwa grzbietowa i ogonowa szare z żółtym odcieniem Długość: 25-35, maksymalnie 60 cm. Występowanie: zlewisko Morza Bałtyckiego Azowskiego, Czarnego, Kaspijskiego i jez Aralskiego, Balaton. W Polsce bardzo rzadka. Środowisko: wody powoli płynące chętnie również słonawe. Tryb tycia: ryba stadna, w ciągu życia przebywająca raczej w pobliżu dna, a nocą przepływająca pod powierzchnię wody. Rozród: trze się od maja do lipca.Ciosy żyjące w rzekach płyną w ich górę, z ją do rzek, w jeziorach podpływają do brzegów. Samica składa 30 000-10000 jaj unoszących się w wodzie i spływających z prądem. Rozwój zarodkowy trwa 3-4 dni. Pokarm: skorupiaki planktonowe.Owady wodne i spadające na wodę oraz małe rybki.


(Głowacica Hucho hucho) Wyględ: wrzecionowate, silnie wydłużone ciało. Duża płetwa tłuszczowa. Bardzo drobne łuski, 180-220 wzdłuż linii bocznej, 23-27 pomiędzy płetwą tłuszczową a linią boczną. Długa, grzbietobrzusznie spłaszczona głowa z głęlmko wcięiym otworem gębowym. Na 1. łuku skrzelowym 16 wyrostków filtracyjnych. Uzębienie lemiesza: blaszka z 4-8 mocnymi, hakowatymi zębami tworzącymi jeden prosty, poprzeczny szereg, trzon bezzębny. Ubarwienie: grzbiet brązowawo- lub zielonkawoszary, boki jaśniejsze, podczas tarła z miedzianoczerwonym połyskiem, brzuch białawy. Na bokach liczne, nieregularnie rozmieszczone, ciemne plamy. Dlugość: 60-120, maksymalnie 150 do 200 cm. Występowanie: dawniej tylko w dorzeczu środkowego i dolnego Dunaju; obecnie zaaklimatyzowana również w dorzeczu Renu i Rodanu; w Polsce w Czarnej Orawie (występowanie naturalne) oraz w Popradzie i Dunajcu (wsiedlona). Środowisko: zimne, dobrze natlenione, szybko płynące wody o kamienistym dnie. Tryb życia: żyjąca pojedynczo ryba osiadła, o silnie wyrażonym terytorializmie. Rozród: w okresie godowym, w marcu i kwietniu odbywa niedalekie wędrówki w górę rzeki. Samica w niezbyt głębokim miejscu o silnym prądzie i żwirowatym dnie wykonuje płytkie zaglębienie, do którego składa ikrę średnicy ok. 5 mm (mniej więcej 1000 jaj na 1 kg masy ciała samicy). Rozwój zarodkowy przy temperaturze wody 8-10'C trwa średnio 35 dni. Dojrzatość plciową głowacice osiągają po 3-4 latach życia.


(Jazgarz Gymnocephalus cernua) Wygląd: nieco wygrzbiecone ciało o tępym pysku (o długości równej średnicy oka lub krótszym) i szerokim czole. Na spodzie głowy okrągłe, płytkie dołki śluzowe. Pokrywa skrzelowa z długim, silnym kolcem, kość przedpokrywowa z krótkimi kolcami. Drobne łuski grzebykowate, 35-40 w rzędzie wzdłuż boku. Płetwa grzbietowa dwuczęściowa; jej przednia część z 12-16 twardymi, ciernistymi, tylna z 11-15 miękkimi promieniami; płetwa odbytowa z 2 cierniami i 5-6 miękkimi promieniami. Ubarwienie: grzbiet i boki oliwkowo- lub szarozielone z nieregularnie rozmieszczonymi ciemnymi plamami, pierś czerwonawo opalizująca, brzuch biało- lub jasnozielony, płetwy grzbietowa i ogonowa z rzędami ciemnych plamek. Długość: 12-15, do 25 cm. Występowanie: w Europie na północ od Pirenejów i Alp od Anglii i północnej Francji do Morza Białego, Uralu i Morza Kaspijskiego. W Polsce w wodach śródlądowych na całym obszarze, szczególnie licznie na pojezierzach północnych, oraz w zalewach Wiślanym i Szczecińskim, rzadszy w przybrzeżnych wodach Bałtyku. Środowisko: w średnim i dolnym biegu rzek, przydennych warstwach jezior na średniej głębokości, w zalewach i portach. Tryb życia: niewymagająca ryba przebywająca zwykle stadkiem w głębszych miejscach. Rozród: tarło od marca do maja; jaja są składane na przybrzeżnych płyciznach w postaci galaretowatych sznurów i bryłek na kamieniach, rzadziej roślinach wodnych. Wyląg po upływie 8-12 dni. Pokarm: bezkręgowce, ikra i wyląg ryb.


(Jaź Leuciscus idus) Wygląd: wydłużone, nieco wygrzbiecone, bocznie spłaszczone ciało o małej głowie z wąskim, nieznacznie skośnie ku górze skierowanym otworem gębowym. Male łuski koliste (cykloidalne), 56-61 wzdłuż linii bocznej. Płetwa grzbietowa z 11[-12], odbytowa z 12-13 promieniami; dolna krawędź płetwy odbytowej wcięta lub prosta. Zęby gardłowe dwuszeregowe 3.5-5.3. Ubarwienie: grzbiet zielono- lub czarnoszary, boki jaśniejsze, silnie srebrzycie lśniące, brzuch białawy. Tęczówka oka żółta. Płetwy grzbietowa i ogonowa szaroniebieskie, pozostałe czerwonawe. Długość: 30-40 cm (masa ciała do 1 kg), rzadziej 50 cm i 2 kg, wyjątkowo do 80-100 cm (do 8 kg). Występowanie: szeroko rozmieszczony w Europie od dorzecza Renu na północ od Alp aż po Ural oraz na Zakaukaziu. Środowisko: w większych rzekach (kraina brzany) i połączonych z nimi jeziorach, a także w wodach słonawych. Tryb życia: żyjące zwykle samotnie lub w niedużych stadkach jazie przebywają przeważnie, zwłaszcza pod wieczór, w warstwach przypowierzchniowych wody; kilkukrotnie w ciągu roku gromadzą się w olbrzymie ławice przy dnie rzek lub jezior - dzieje się tak w porze tarła, intensywnego żerowania lub zbierania się na zimowiska. Rozród: tarło w kwietniu i maju. Lepkie jaja (40000-115000 na samicę) przyklejają się do kamieni i roślin wodnych. Pokarm: skąposzczety, drobne skorupiaki mięczaki, larwy owadów i spadające na wodę owady.


(Jelec Leuciscus leuciscus) Wygląd: zależnie od miejsca przebywania mniej lub bardziej wydłużone, niemal okrągłe na przekroju ciało o niedużej głowie z wąskim, przesuniętym nieco w dolne położenie otworem gębowym. Duże łuski koliste (cykloidalne), 47-53 wzdłuż linii bocznej. Płetwy piersiowe z 16-20, brzuszne z X11, grzbietowa z 10[-12], odbytowa z 10[-11] promieniami; krawędź płetwy odbytowej wcięta. Zęby gardłowe dwuszeregowe 2.5-5.2[3]. Ubarwienie: grzbiet stalowoszary z ołowianym połyskiem, boki żółtawo srebrzyste, brzuch białawy lub lekko szary. Płetwy piersiowe i brzuszne oraz płetwa odbytowa żółtawe do pomarańczowych. Linia boczna jest często od góry i dołu ciemniej obwiedziona. Długość: 15-20, do 25 cm. Występowanie: w Europie na północ od Pirenejów i Alp; brak na Płw. Iberyjskim, Płw. Apenińskim, w Szkocji oraz w zach. i pn. Norwegii, a także w zach. i pd, części Bałkanów. W Polsce pospolity na całym obszarze. Środowisko: głównie wody o wartkim prądzie i piaszczystym lub żwirowatym dnie. Tryb życia: towarzyska, najsprawniej spośród karpiowatych pływająca ryba przebywająca zwykle blisko powierzchni wody. Rozród: tarło od kwietnia do maja. W tym okresie samce są całe pokryte drobną, brodawkowatą wysypką godową. Jaja 2-milimetrowej średnicy przyklejają się do podwodnych roślin lub kamieni. Jelec osiąga dojrzałość płciową pod koniec 3. (rzadziej 2.) roku życia. Pokarm: plankton, skąposzczety, ślimaki, larwy owadów, wodne i spadające na wodę owady, rzadziej części roślin.


Jesiotr zachodni Acipenser sturio Wygląd: rekinowatego ksztaftu ciało okrywają kostne płytki ułożone w 5 rzędach. Na grzbiecie j. zachodniego znajduje się 9-14 płytek grubszych w części środkowej, gdzie tworzy się rodzaj garbu, na bokach 24-36 płytek ciasno do siebie przylegających i niemal podwójnie tak wysokich jak ich szerokość u podstawy; na brzuchu 8-14 płytek. Długość pyska jest prawie równa długości głowy. Ustawiony w dolnym położeniu otwór gębowy jest bezzębny, ryjkowaty i wysuwalny do przodu. Przed nim znajdują się 4 gładkie, niepostrzępione, tworzące poprzeczny rząd wąsiki, które przyłożone wzdłuż pyska nie sięgają brzegu otworu gębowego. Płetwa grzbietowa jest przesunięta daleko ku tyłowi, górny płat płetwy ogonowej - silnie wydłużony. Ubarwienie: grzbiet popielato- lub brązowoszary z zielonkawym połyskiem, brzuch żółtawy lub biały, mieniący się srebrzyście. Dlugość: 100-200 cm, maksymalnie do 550 cm i ponad 200 kg masy ciała. Występowanie: europejskie wody przybrzeżne od Islandii i Norwegii do Morza Sródziemnego i Morza Czarnego. W Polsce gatunek ginący, spotykany sporadycznie w dolnym biegu Odry, Zatoce Gdańskiej i dolnej Wiśle, pod ochroną gatunkową. Tryb życia i rozród: ryba wędrowna, anadromiczna, wpływająca w kwietniu i maju do rzek na tarło. Trze się od czerwca do lipca. Po 1-2 latach młode jesiotry powracają do morza. Pokarm: bentoniczne bezkręgowce i ryby.


(Karaś Carassius carassius) Wygląd: silnie wygrzbiecone, krępe, spłaszczone bocznie ciało. Wąsików brak. Duże łuski, 31-55 wzdłuż linii bocznej. Płetwa grzbietowa z 17-25 promieniami, wysoka, o zaokrąglonej górnej krawędzi; jej najdłuższy promień jest stosunkowo miękki, elastyczny, a jego tylna krawędź jedynie delikatnie piłkcwana. Płetwa odbytowa z 8-11 promieniami. Płetwa ogonowa lekko wcięta. Zęby gardłowe jednoszeregowe, 4-4. Na pierwszym łuku skrzelowym 23-33 wyrostki filtracyjne. Ubarwienie: grzbiet brązowawy z zielonym połyskiem, boki jaśniejsze, żółtawobrązowe, brzuch z do brudnobiałego. Długość: 20-35 cm (masa ciała do 2,5 kg), maksymalnie 50 cm. Występowanie: od Anglii i Francji po wschodnią Rosję. W wielu krajach wsiedlony. Środowisko: głównie płytkie, obficie zarośnięte stawy, starorzecza, torfowiska, glinianki, jeziora, spokojne odcinki rzek. Tryb życia: jedna z najbardziej plastycznych ekologicznie ryb karpiowatych, znosząca nawet znaczne zanieczyszczenie wód i niedobór w nich tlenu. W zimie zagrzebuje się w mulistym dnie i zapada w coś w rodzaju snu zimowego; również gdy dojdzie do wyschnięcia zbiornika, w którym żyje, potrafi przetrwać ukryty w mule. Rozród: trze się w maju i czerwcu w płytkich, obficie zarośniętych miejscach. Samica składa 150 000-400 000 lepkich jaj, przyklejających się do wodnych roślin. Rozwój zarodkowy trwa 3-7 dni. Pokarm: niewielkie bezkręgowce. a także zjadane wraz z nimi rośliny wodne.


(Karaś chiński Carassius auratus) Wygląd: krępe, mniej lub bardziej silnie wygrzbiecone, bocznie spłaszczone ciało. Wąsików brak. Duże łuski, 282 wzdłuż linii Bocznej. Płetwa grzbietowa z 17-25 promieniami, wysoka, o prostej lub zaokrąglonej górnej krawędzi; jej najdłuższy promień jest gruby, głęboko piłkowany. Płetwa odbytowa z 8-11 promieniami, tylna krawędź płetwy ogonowej wcięta. Zęby gardłowe jednoszeregowe, 4-4. Na pierwszym łuku skrzelowym 35-48 wyrostków filtracyjnych, dłuższych i cieńszych niż u karasia. Ubarwienie: grzbiet jasny, brązowawy, boki i brzuch żółtawe, o srebrzystym połysku. Otrzewna czarna. Długość: 15-35, maksymalnie 45 cm. Występowanie: pierwotnie tylko wschodnia Azja (dorzecze Amuru), obecnie znaczna część Eurazji (wsiedlony). Środowisko: stojące i powoli płynące, obficie zarośnięte wody o miękkim, mulistym dnie. Tryb życia: podobny jak karasia. Rozród: trze się w maju i czerwcu. Samica składa 160 000-380 000 jaj wśród gęstej roślinności, rosnącej na płyciźnie. Pokarm: bezkręgowce, rośliny wodne. Uwagi: oprócz przedstawionego tu karasia srebrzystego, czyli Japończyka (C. a. gibelio), istnieje jeszcze drugi podgatunek k. chińskiego, a mianowicie karaś zlociaty (C. a. auratus), mający taką samą budowę ciała, ale nieco większe łuski (28-28 wzdłuż linii bocznej). Jego udomowiona, barwna odmiana to często hodowana przez akwarystów i wsiedlona przez nich do wielu zbiorników zachodniej Europy "złota rybka".


(Karp Cyprinus carpio) Wygląd: dziki karp, czyli sazan, ma krępe słabo bocznie spłaszczone ciało z niewielką głową o końcowym otworze gębowym. W górnej wardze 4 wąsiki, 2 dłuższe i 2 krótsze, ciemniejsze. Duże łuski, 33-40 wzdłuż bocznej. U form hodowlanych, których jest silniej wygrzbiecone, wyróżnia się: 1 karpia pełonołuskowego (o pełnym ułuszczeniu). 2 karpia lustrzenia (z nieregularnie rozmieszczonymi dużymi, >>lustrzanymi<< łuskami), 3. Karpia liniowego (z rzędem łusek wzdłuż lini bocznej), 4. karpia gołego (bezłuski lub z nielicznymi łuskami). Płetwa grzbietowa z 20-26, odbytowa z 8 promieniami. Płetwa ogonowa wyraźnie wcięta. Zęby gardłowe trójszeregowe 1.1.3-3.1.1. Ubarwienie: brązowawe. grzbiet ciemny, brzuch jasny. Długość: 25-75 kasymatnie 120 cm (masa ciała ponad 30 kg.) Występowanie: pierwotnie zlewiska mórz Czarnego, Azowskiego i Kaspijskiego, oraz środkowa i wsch. Azja. Jako najważniejsza z ryb hodowlanych karp został już w średniowieczu aklimatyzowany w niemal całej Europie; obecnie kosmopolityczny. Środowisko: ciepłe, stojące lub powoli płynące wody o piaszczystym lub mulistym dnie i obfitej roślinności. Tryb życia: w ciągu dnia karpie przebywają zwykle w głębokich, zacisznych miejscach, ożywiają się dopiero po zapadnięciu zmroku. Rozród: trze się od maja do lipca. Samica składa 180 000-1 500 000 jaj. W Polsce w warunkach naturalnych nie rozmnaża się. Pokarm: drobne bezkręgowce i rośliny.


(Kiełb (Kiełb krótkowąsy) Gobio gobio) Wygląd: wydłużone, prawie obłe ciało z krótkim, wysokim trzonem ogonowym. Długa głowa o dużych oczach, krótkim, tępym pysku i dolnym otworze gębowym. Górna szczęka z krótkimi wąsikami, które kierowane do tyłu sięgają najwyżej do środka oka. Duże łuski koliste, 40-45 wzdłuż linii bocznej. Płetwa grzbietowa z 9-10, odbytowa z 8-9 promieniami. Zęby gardłowe dwuszeregowe [2]3.5-5.3[2]. Ubarwienie: grzbiet czarna zielonkawo- zielonkawo lub niebieskawobrązowy, brązowy. jaśniejsze z podłużnym rzędem fioletowo niebieskawo opalizujących plam, brzuch białawy połyskujący. Płetwy nieparzyste ciemnymi punktami. Długość: 8-14, do 20. Występowanie: w Europie szeroko rozmieszczony aż po Ural; Syberia. Z Bałkanów i zlewiska czarnomorskiego opisano szereg jego podgatunków, m.in. k. dunajsklego którego obecność w Polsce stwierdzono w Czarnej Orawie oraz k. dniestrzańskiego, odkrytego Strwiążu i jego dopływach Stebnik i Jasienka. Poza tym w całym kraju występuje pospolicie podkatunek nominotypowy G. g. gobio. Środowisko: bystro płynące wody krainy pstrąga i lipienia oraz strefy przybrzeżne czystych jezior o dnie piaszczystym i żwirowym. Tryb życia: ta towarzyska ryba przebywa latem na płyciznach, a zimą w głębszych miejscach. Rozród: tarło od maja do czerwca Lepkie jaja są składane na rośliny lub kamienie w płytkich miejscach w wartkim nurcie. Pokarm: bezkręgowce denne, ikra ryb.


(Kleń Leucicus cephalus) Wygląd: wrzecionowate, niemal okrągłe na przekroju ciało o szerokiej, masywnej głowie z szerokim, końcowym otworem gębowym. Duże, grube łuski koliste, 44-46 wzdłuż linii bocznej. Płetwy piersiowe z 17-18, brzuszne z 9-10, grzbietowa z 11-12, odbytowa z 10-13 promieniami; dolna krawędź płetwy odbytowej wypukła. Zęby gardłowe dwuszeregowe 2.5-5.2. Ubarwienie: grzbiet szarobrązowy z zielonkawym połyskiem, boki srebrzyste, często ze złotawym połyskiem, brzuch białawy. Płetwy parzyste i płetwa odbytowa pomarańczowe, żółtawe lub czerwone. Krawędzie łusek są ciemno pigmentowane, co tworzy na bokach ciała siatkowaty deseń. Długość: 30-40, maksymalnie do 60 cm (w polskich wodach masa ciała do 1 kg, rzadko do 2 kg). Występowanie: szeroko rozmieszczony w Europie od Płw. Iberyjskiego po Ural i Zakaukazie oraz w Azji Mniejszej i na Bliskim Wschodzie. W Polsce na obszarze całego kraju. Środowisko: rzeki, szczególnie liczny w ich podgórskich odcinkach. Tryb życia: rzymała, pospolita ryba żyjąca stadnie; stare klenie stają się samotnikami. Rozród: tarło od maja do czerwca. Jaja (przeciętnie w liczbie 45 000 na samicę) przyklejają się do kamieni i podwodnych roślin. Pokarm: młode klenie zjadają skąposzczety, drobne skorupiaki, mięczaki, larwy owadów i spadające na wodę owady, starsze są wszys-tkożerne i odżywiają się głównie mniejszymi rybami, żabami, rakami po wylince, nawet małymi ssakami, a także pokarmem roślinnym.


(Koza (Kózka) Cobitis taenia) Wygląd: wydłużone, silnie bocznie spłaszczone ciało. Niewielki, dolny otwór gębowy. Na górnej wardze 6 krótkich wąsików (4 z przodu, 2 tuż nad kącikami ust). Przednie otwory nosowe rurkowate, ale krótkie. Tuż pod okiem w fałdzie skórnej znajduje się ruchomy, dwudzielny kolec. Bardzo małe, cienkie łuski, pokrywające jednak całe ciało. Linia boczna wykształcona tylko w przedniej części tułowia, praktycznie niewidoczna. Płetwa grzbietowa z 10-12, odbytowa z 7-9 promieniami. Samce z gruczołowato nabrzmiałym 2. promieńiem płetw piersiowych. Zęby gardłowe jednoszere-gowe, 8(9,10)-(10,9)8. Ubarwienie: grzbiet brudnożófty, z ciemnobrązowymi plamami, prążkami i marmurkowaniem, boki koloru piasku; poniżej ich linii środkowej ciągnie się podłużny szereg złożony z 10-20 ciemnobrązowych, jasno obwiedzionych plam połączonych ze sobą cienką, czarną linią, a ponad nimi biegnie szereg podobnych, ale mniejszych plamek. Brzuch białawy. Czarna plama w górnej części nasady płetwy ogonowej. Długość: 8-12 cm. Występowanie: niemal cała Europa, umiarkowana strefa Azji. W Polsce objęta ochroną. Środowisko: czyste wody płynące i płytkie partie jezior o piaszczystym i mulistym dnie. Tryb życia: dzień koza przeczekuje zagrzebana w miękkim dnie, a ożywia się dopiero po zapadnięciu zmroku. Rozród: trze się od kwietnia do czerwca. Samica składa od 175 do 450 lepkich jaj, przyklejających się do kamieni i roślin. Pokarm: głównie drobne bezkręgowce denne.


(Krąp Blicca bjoerkna) Wygląd: mocno wygrzbiecone, bocznie silnie spłaszczone ciało o tępym pysku z półdolnym otworem gębowym. Średnica oka jest większa od lub równa długości pyska. Wzdłuż linii bocznej 44-50 łusek. Płetwa grzbietowa z 11, odbytowa z 22-26 promieniami. Płetwy piersiowe nie sięgają nasad płetw brzusznych. Zęby gardłowe dwuszeregowe, o wzorze 1 (2, 3).5-5.(3, 2) 1. Ubarwienie: grzbiet szarozielony do czarnozielonego, boki jaśniejsze, brzuch białawy do czerwonawego, srebrzyście połyskujący. Płetwy ciemnoszare, piersiowe i brzuszne z czerwonawą nasadą. Samce podczas tarła z drobnoziarnistą wysypką perłową. Długość: 20, maksymalnie 35 cm (masa ciała 0,5 kg). Występowanie: Europa na północ od Pirenejów i Alp, od Francji po Ural i Zakaukazie. Środowisko: płytkie nizinne jeziora z dobrze rozwiniętą roślinnością, powoli płynące, większe rzeki, starorzecza, zbiorniki zaporowe, słonawe wody zatok i zalewów morskich. Tryb życia: ryba stadna, przebywająca głównie w przybrzeżnej roślinności, w pobliżu dna; tylko w zimie przenosi się w spokojniejsze partie wód (np. do starorzeczy). Rozród: trze się stadnie w maju i czerwcu wśród przybrzeżnej roślinności. Samica składa 1100-109 000 jaj, które przylegają do roślin wodnych. Młode krąpie rosną bardzo powoli, mogą jednak już po osiągnięciu długości 10-12 cm, a więc w 3.-5. roku życia, osiągnąć dojrzałość płciową. Pokarm: plankton, drobne bezkręgowce bentoniczne, niekiedy rośliny.


(Leszcz Abramis brama) Wygląd: mocno wygrzbiecone, bocznie spłaszczone ciało o tępym pysku z półdolnym otworem gębowym. Średnica oka mniejsza od długości pyska. Wzdłuż linii bocznej 50 - 57 łusek. Płetwa grzbietowa z 12, odbytowa z 26-31 promieniami. Płetwy piersiowe sięgają do nasady płetw brzusznych. Zęby gardłowe jednoszeregowe 5-5. Ubarwienie: grzbiet ołowainy do czarniawego, zwykle z zielonym połyskiem boki jaśniejsze, metalicznie połyskujące brzuch białawy, z perłowym połyskiem Starsze osobniki zwykle ze złotym połyskiem. Płetwy nieparzyste ciemnoszare, parzyste janoszare. Samce w czasie tarła z wysypką perłową. Długość: 30-50, maksymalnie 75 cm. (masa ciała 5-6 kg). Występowanie: Europa na północ od Pirenejów i Alp, od Francji, Irlandii i Wielkiej Brytanii po pd. Norwegię, Szwecję, Finlandię, Ural i Zakaukazie. Środowisko: większe, obfitujące w pokarm jeziora i powoli płynące rzeki w tzw. krainie leszcza. Tryb życia: młode leszcze przebywają małymi stadkami w pobliżu brzegu, dorosłe natomiast w głębszych partiach wody, skąd po zapadnięciu zmroku ciągną na płytsze miejsca, aby poszukując pokarmu ryć w mulistym dnie. Rozród: trze się od maja do lipca. Na zarośniętych przybrzeżnych płyciznach, składa do 600 000 żółtawych jaj o średnicy około 1,5 mm. Rozwój zarodkowy trwa 3-12 dni. Leszcz osiąga dojrzałość płciową w 3-4 roku życia. Pokarm: denne bezkręgowce.


(Lin Tinca tinca) Wygląd: masywne, silnie zbudowane o wysokim trzonie ogonowym. Oczy małe. Mały, końcowy otwór gębowy, w jego kącikach po jednym wąsiku. Drobne łuski koliste tkwią głęboko w grubej, śluzowatej skórze.90-110 wzdłuż linii bocznej. Płetwa grzbietowa z 11-13, odbytowa z 9-12 promieniami. Samice mają wydłużone płetwy brzuszne, których 2 promień jest zgrubiały. Płetwa ogonowa lekko wcięta. Zęby gardłowe jednoszeregowe [4]5-5. Ubarwienie: grzbiet zwykle ciemnozielony lub ciemnobrązowy, boki jaśniejsze z mosiężnym połyskiem, brzuch żółtawobiały Długość: 20-45 cm (masa ciała 1-2 kg),maksymalnie do 60 cm (do 7,5 kg). Występowanie: w całej Europie (poza pn. Szkocją, pn. Skandynawią oraz pd. Grecją i Krymem) oraz na Syberii. W Polsce pospolity. Środowisko: głównie w wodach płynących oraz w płytkich, obficie zarośniętych jeziorach i stawach nad dnem mulistym. Tryb życia: ostrożna, unikająca światła żyjąca samotnie, przebywająca w ciągu dnia przeważnie blisko dna i ożywiająca wraz z nadejściem zmroku. Rozród: w Polsce tarło lina rozciąga się od czerwca od sierpnia. Bardzo małe jaja 0,8-1-milimetrowej średnicy przyklejają się do roślin wodnych. Rozwój zarodków (przy temperaturze wody 20°C) trwa tylko 3 dni, Lin dojrzewa płciowo niekiedy już w 2 roku życia samce wcześniej od samic. Pokarm: drobne bezkręgowce a także rośliny.


(Lipień Thymallus thymallus) Wygląd: umiarkowanie wydłużone, spłas czone bocznie ciało z małą głową o zae trzonym pysku. Małe łuski, 74-96 wzdłuż Ir bocznej. Niewielki otwór gębowy sięga dalej niż do przedniego brzegu oka. Górna szczęka dłuższa od żuchwy. Obie szczęki uzębione drobnymi zębami. Początek długiej i wysokiej płetwy grzbietowej znajduje się dam przed nasadami płetw brzusznych; płetwa grzbietowa, odbytowa i płetwy brzuszne samców większe niż samic. Ubarwienie: grzbiet szarozielony lub niebieskawoszary, boki i brzuch srebrzystobiałe do barwy most w okresie godowym z purpurowym połys Na grzbiecie i bokach nieregularnie porozrzucane czarne plamy. Szara płetwa grzbietowa z 4-5 rzędami różnobarwnych plam. Dlugość: 25-35, maksymalnie do 60 cm. Występowanie i środowisko: szybko pły dobrze natlenione wody o twardym, kamienistym dnie w zachodniej, śroa i północnej Europie; w Skandynawii i nej Rosji także w jeziorach. W wielu rejonach liczebność lipienia ostatnio znacznie spadła. Tryb życia i rozród: lipień jest rybą osiadłą, trącą się od marca do czerwca. Samica zwykle 3000000 jaj, średnicy 3-4 wygrzebanego w źwirowatym dnie w o szybkim prądzie zagłębienia, które płodnieniu ikry przez samca ponownie zasypuje żwirem. Wylęg następuje po około 3 tygodniach. Młode samce osiągają dojrzałość płciową w 2.-3., a samice w 4. roku życia. Pokarm: skąposzczety, mięczaki, małe ryby, ikra.


Łosoś szlachetny (Łosoś atlantycki) Salmo salar Wygląd: wydłużone ciało o wąskim trzonie ogonowym. Łuski drobne, 120-130 wzdłuż linii bocznej. Stosunkowo mała głowa o spiczastym pysku z szeroko wyciętym otworem gębowym (sięgającym aż poza oko). Wszystkie wyrostki filtracyjne 1. łuku skrzelowego pałeczkowate. Uzębienie lemiesza: jego blaszka bezzębna, trzon z podłużnym rzędem zębów, łatwo wypadających wraz ze starzeniem się ryby. Ubarwienie: młode osobniki do ok.15 cm długości z dużymi ciemnymi plamami i czerwonymi punktami na bokach, tososie żyjące w morzu z okrągłymi czarnymi piętnami na głowie i srebrzystymi bokami, tososie w czasie tarta z czerwonymi i czarnymi punktami, samce z czerwonym brzuchem. Dlugość: 50-120, maksymalnie do 150 cm. Występowanie: europejskie wody przybrzeżne od Morza Białego i Islandii przez Morze Północne i Bałtyk po pn. Portugalię. Wskutek zanieczyszczenia wód tarliskowych w wielu miejscach jego lokalne populacje wyginęły. W Polsce chroniony poza obszarem Bałtyku, wód przymorskich, ujść Odry i rzek przymorskich oraz rzek: Drwęcy, Drawy i Wisły od Wlocławka do ujścia. Tryb życia: ryba wędrowna, anadromiczna. Rozród: trze się od listopada do lutego. Samice w żwirowatych miejscach o silnym prądzie wykopują uderzeniami ogona 2-3-metrowej długości gniazda. Larwy wylęgają się po upływie 70-200 dni (zależnie od temperatury wody). Młode łososie pozostają do 5 lat w wodach słodkich, po czym wywędrowują do morza. Pokarm: skorupiaki i ryby.


(Miętus Lota lota) Wygląd: wydłużone, w przedniej części walcowate, w tylnej bocznie spłaszczone ciało o szerokiej, płaskiej głowie. Szeroki, słabo półdolny otwór gębowy; szczęki z drobnymi zębami. Jeden dłuższy wąsik na podbródku i 2 bardzo krótkie na szczęce górnej przy otworach nosowych. Drobne, delikatne łuski koliste. Linia boczna niepełna. Pierwsza płetwa grzbietowa wsparta 9-16, druga 67-85 promieniami. Płetwy brzuszne przesunięte na gardło. Ubarwienie: grzbiet brązowy, żółtoolwkowy lub zielonkawy z ciemnym, niewyraźnym marmurkowaniem, boki jaśniejsze, żółtawe, brzuch białawy. Długość: 30-60 rm (masa 0,5-2 kg), do 120 cm (ponad 25 kg). Występowanie: szeroko rozmieszczony od zach. i środk. Europy do Amuru i okolic jeziora Bajkał. W Polsce niezbyt licznie we wszystkich wodach śródlądowych, zalewach oraz w przybrzeżnych wodach Bałtyku. Środowisko: od słonawych wód ujść rzecznych i portów do chłodnych, głębokich wód jezior i rzek aż po krainę pstrąga; w jeziorach alpejskich do wysokości 1200 m n.p.m. Tryb życia: aktywna o zmierzchu i w nocy ryba bentoniczna, wiodąca samotniczy tryb życia. Rozród: tarło od listopada do marca przy temperaturze wody 0,5-4°C. Jaja (ok. 1000000 na kg masy ciała samicy) unoszą się swobodnie w wodzie. Rozwój zarodków trwa 6-10 tygodni. Przy długości 6-7 mm larwy unoszące się do tej pory w wodzie przechodzą do bentonicznego trybu żrycia. Małe miętusy kryją się pod kamieniami. Pokarm: drobne zwierzęta bentoniczne, później również ikra i wylęg ryb.


(Minog rzeczny Lampetra fluviatilis) Wygląd: górna powierzchnia lejka gębowego szeroka, z 1 silnym zębem z każdej strony, dolna z 5-9 (przeważnie 7) silnymi, ostrymi zębami. Przyssawka gębowa w górnej części pokryta jest nielicznymi zewnętrznymi zębami wargowymi; zęby wewnętrzne są silne, dwu lub trójwierzchołkowe. Przedni brzeg języka z 9-17 (zwykle 13-15) ząbkami, z których środkowy jest największy i najszerszy. Przed uzyskaniem dojrzałości obie płetwy grzbietowe są od siebie oddzielone, w okresie rozrodu łączą się. Ubarwienie: grzbiet ciemnoołowianoszary do zielonkawoniebieskiego, brzuch białawy; płetwy opalizują liliowo. Dlugość: samce 31-32 cm, samice 32-34 cm, maksymalnie do 40 cm. Występowanie: europejskie wody przybrzeżne i rzeki zlewisk Bałtyku, Morza Północnego, Morza Śródziemnego i Adriatyku do Włoch i Dalmacji; w Polsce w Bałtyku oraz w rzekach na obszarze całego kraju, liczniejszy tylko w pn. części, jako jedyny gatunek minoga został objęty ochroną gatunkową tylko w stadium rozwoju larwalnego w rzekach. Środowisko: morskie wody przybrzeżne. Tryb życia i pokarm: minog wędrowny, pasożytujący na rybach. Po roku spędzonym w moren osiąga długość do 30 cm i grubość kciuka, jesienią wpływa do rzek na tarło. Rozród: dojrzałość płciową osiąga w rzekach wiosną następnego roku. Trze się w kwietniu i maju. W płytkich gniazdach na żwirowa ławicach składa do 40 000 jaj. Po 3 latach I przeobrażają się i wywędrowują do morza. Uwagi: przed zanieczyszczeniem i zabud rzek minog rzeczny był u nas pospolity.


(Okoń Perca fluviatilis) Wygląd:mniej lub bardziej wygrzbiecone ciało o tępym pysku z szerokim, końcowym otworem gębowym. Pokrywa skrzelowa w tylnej części spiczasto wyciągnięta i zakończona mocnym kolcem. Drobne łuski grzebykowate, 57-74 wzdłuż linii bocznej. Dwie oddzielone od siebie płetwy grzbietowe: 1. z 13-17 twardymi, ciernistymi, 2. z 1-3 cierniami i 13-15 miękkimi promieniami; płetwa odbytowa z 2-3 twardymi, ciernistymi i 8-10 miękkimi promieniami. Ubarwienie: grzbiet ciemnoszary do niebieskiego lub oliwkowozielonkawego, boki jaśniejsze z 6-9 ciemnymi pręgami lub rozwidlonymi przepaskami, brzuch biały do czerwonawego ze srebrzystym połyskiem. Pierwsza płetwa grzbietowa z czarną plamą na tylnej krawędzi; płetwy brzuszne i odbytowa czerwonawe. Samce są jaskrawiej ubarwione od samic. Długość: 20-35 cm (masa ciała do 1,2 kg), maksymalnie 50 cm (i masie do 2 kg; w delcie Kubania do 4 kg). Występowanie: w Europie szeroko rozmieszczony, w Polsce należy do najpospolitszych gatunków ryb. Środowisko: stojące i płynące wody po krainę lipienia (do wysokości 1000 m n.p.m.). Tryb życia: ryba osiadła, preferująca czyste wody o spokojnym nurcie nad twardym dnem. Rozród: tarło od wczesnego marca do czerwca; drobne jaja połączone śluzem zawisają w postaci długich taśm lub zasłon na wodnych roślinach, kamieniach i zatopionych gałęziach. Wyląg następuje po 2-3 tygodniach. Pokarm: bezkręgowce, ikra i wyląg, małe ryby.


(Parposz Alosa fellax) Wygląd: śledziowate ciało pokryte kolistą łuską, 60-65 w rzędzie wzdłuż ciała. Brak linii bocznej. Głowa naga. Płetwa grzbietowa krótka. Oko z powieką tłuszczową, pokrywa skrzelowa z promieniście rozchodzącymi się prążkami. Górna szczęka z dobrze wykształconym wcięciem. Żuchwa sięga aż do tylnego brzegu oka. Na lemieszu brak zębów. Skostniałe, niezbyt gęsto osadzone wyrostki filtracyjne w liczbie 35-45. Ubarwienie: grzbiet niebieskawi: zielony do brązowego, boki i brzuch srebry tobiałe o złotawym połysku. Przy górnej krawędzi szczeliny skrzelowej duża czarna ma, za nią 4--8 mniejszych, ciemnych pl Żuchwa i podgardle różowe. Dlugość: 6-l letnie parposze mają 35-40 cm długości, symalnie do 55 cm, masa ciała do 2 kg. Występowanie: podgatunek nominotypowy f. lallax rozprzestrzeniony jest w wodach brzeżnych pn.wsch. Atlantyku od fiordu i okolic Bergen po Gibraltar oraz w kanale Manche, Morzu Północnym i Bałtyku (po zatokę Fińską); 3 inne podgatunki to A. f. killar sis (Killarneyllrlandia), A. f. lacustris (sł wodna, stacjonarna forma w północno kich jeziorach Maggiore, Como, Iseo i oraz szwajcarskim jeziorze Lugano) oraz nilotica (Morze Śródziemne). W grzyb nych wodach Polski nieliczny, objęty ochroną. Tryb życia: ryba anadromiczna. Rozród: tarło odbywa się w czerwcu w ujściach rzek. Samica składa 80 000 - 200 000 ziaren ikry, która unosi się bezpośreo nad dnem. Wyląg larw następuje po 3-8 dniach. Pokarm: drobne skorupiaki.


(Piekielnica Alburnoides bipunctatus) Wygląd: wydłużone, bocznie spłaszczone ciało bardziej wygrzbiecone i masywniejsze niż ciało uklei (Alburnus albumus). Otwór gębowy końcowy, przecięcie ust nieco skośne. Kil brzuszny między płetwami brzusznymi a odbytem pokryty łuskami. Średniej wielkości łuski koliste, 44-51 wzdłuż linii bocznej, która jest wygięta do dołu. Płetwa grzbietowa z 10-11, odbytowa z 18-20 promieniami. Płetwa odbytowa zaczyna się za płetwą grzbietową. Zęby gardłowe dwuszeregowe, gładkie niepiłkowane 2.5-5[4].2. Wyrostki filtracyjne krótkie. Ubarwienie: grzbiet niebieskozielony do oliwkowobrązowego, boki jaśniejsze o połysku mosiądzu, brzuch biały, srebrzyście mieniący się. Nasady płetw parzystych z płetwy odbytowej pomarańczowe; same płetwy żółtawe lub jasnoszare. Linia boczna ujęta od góry i dołu w 2 smugi czarnego pigmentu. Dojrzałe do rozrodu piekielnice z podłużną wstęgą powyżej linii bocznej. Długość: 9-16 cm. Występowanie: od Francji po Ural. W Polsce objęta ochroną. W bieszczadzkim Strwiążu stwierdzono jej podgatunek p. wschodnią (A. b. rossicus). Środowisko: szybko płynące wody w dolnych rejonach krainy pstrąga i górnych krainy brzany. Tryb życia: towarzyska ryba przebywająca głównie przy dnie, w wartkim nurcie. Rozród: tarło w maju i czerwcu nad i żwirowatym dnem na płyciznach przybrzeżnych. Pokarm: drobne zwierzęta bentoniczne plankton i owady latające.


(Piskorz Misgurnus fossilis) Wygląd: z przodu niemal idealnie walcowate, z tyłu bocznie spłaszczone ciało z silnie śluzowatą skórą. Niewielki, dolny otwór gębowy. Na górnej szczęce 6, na dolnej 4 wąsiki. Przednie otwory nosowe wyciągnięte rurkowato, kolców podocznych brak. Bardzo małe łuski. Linia boczna niepełna. Płetwa grzbietowa z 8-9, odbytowa z 7-8 promieniami, płetwa ogonowa zaokrąglona. Ubarwienie: grzbiet ciemnobrązowy, boki jaśniejsze, barwy skóry, z szeroką, ciemnobrązową, podłużną smugą pośrodku oraz ciemnymi podłużnymi pasami pod i nad tą smugą. Brzuch jasny. Dlugość:20-25, maksymalnie 30 cm. Występowanie: od północnej Francji przez środkową i częściowo południową oraz wschodnią Europę (od dorzecza Dunaju po dorzecze Wołgi). W Polsce objęty ochroną. Środowisko: płytkie, stojące i bardzo powoli płynące wody o mulistym dnie (torfianki, stawy, starorzecza, kanały itp.). Tryb rycia: ryba denna, kryjąca się w ciągu dnia i odżywiająca się dopiero po zmierzchu. W razie niedoboru tlenu w wodzie połyka powietrze, które przechodzi przez przewód pokarmowy i wydalane jest otworem odbytowym, a w tym czasie przez cienką, silnie pofałdowaną i unaczynioną śluzówkę jelita wchłaniany jest tlen i wydalany dwutlenek węgla. Rozród: trze się od kwietnia do czerwca. Brązowoszare, mierzące około 1,5 mm średnicy jaja przyczepiają się do roślin wodnych. Świeżo. wylęgłe larwy mają nitkowate skrzela zewnętrzne. Pokarm: drobne bezkręgowce denne.


(Płoć Rutilus rutilus) Wygląd: mniej lub bardziej wygrzbiecone, bocznie spłaszczone ciało. Linia brzucha między płetwami brzusznymi a odbytem zaokrąglona. Początek płetwy grzbietowej nad (lub tylko nieznacznie za) nasadą płetw brzusznych. Wąski otwór gębowy ustawiony prawie poziomo. Tęczówka oka czerwona (w odróżnieniu od tęczówki bardzo podobnej do płoci wzdręgi). Duże łuski koliste, 39--48 (zwykle 42-45) wzdłuż linii bocznej. Płetwy piersiowe z 16, grzbietowa z 12-14, odbytowa z 12-14 promieniami. Zęby gardłowe jednoszeregowe 5[6]-5. Ubarwienie: grzbiet ciemno- lub niebieskozielony, boki srebrzyste o żółtawym połysku, brzuch w okresie godowym opalizujący czerwonawo, samce z wysypką perłową. Długość: 25-30 [-50] cm. Występowanie: Europa na północ od Pirenejów i Alp po Ural i dalej na Syberii. Środowisko: wody stojące i wolno płynące. Tryb życia: stadna ryba obficie zarośniętej roślinnością strefy przybrzeżnej. Rozród: tarło w kwietniu i maju. Kleiste jaja osiadają, podobnie jak wylęgające się po 4-10 dniach larwy, na roślinach wodnych, korzeniach pod wodą i kamieniach. Pokarm: drobne zwierzęta i rośliny. Uwagi: w Czarnej Orawie stwierdzono występowanie p. karpackiej (R. r. carpathorossicus), która występuje w dorzeczu Dunaju (przyp. tłum.). W limanach mórz Czarnego, Azowskiego i Kaspijskiego żyją 2 formy anadromiczne: latań (R. r. heckeh) i woble kaspijska (R. r. caspius). W wielu krajach, zwłaszcza w Anglii, uważana za rybę wybitnie sportową — u nas cieszy się umiarkowanym poważaniem, co nie przeszkadza, że stanowi zdecydowanie najczęstszą zdobycz: na przeszło pięćdziesiąt kilogramów ryb, łowionych pod koniec lat siedemdziesiątych przez statystycznego wędkarza, przypadło szesnaście kilo jej właśnie. Następny na liście, szczupak, wykazywał się już tylko dziewięcioma kilogramami. Odporna na pogarszanie się warunków, w zbiornikach zeutrofizowanych pleni się nadmiernie. Karłowacieje przy tym i jest atakowana przez choroby. Najczęstsza z nich to czarniaczka, wywołana przez pasożyta przywrę, a przejawiająca się licznymi czarnymi plamami rozsypanymi po ciele i płetwach. Skażone nią osobniki trzeba przed zjedzeniem szczególnie starannie wysmażyć, gdyż pasożyt ten może być szkodliwy dla człowieka.


(Pstrąg potokowy Salmo trutta trutta morpha fario) Wygląd: wydłużone, mniej lub bardziej wygrzbiecone, bocznie spłaszczone ciało o szerokim trzonie ogonowym. Luski drobne, 110-120 wzdłuż linii bocznej. Dwa do pięciu górnych i dolnych wyrostków filtracyjnych 1. łuku skrzelowego główkowate, środkowe pałeczkowate. Uzębienie lemiesza: blaszka z 2, trzon z 9-18 zębami, zwykle w 2 rzędach. Ubarwienie: bardzo zmienne, zwykle zielonkawe lub brązowawe. Na bokach ciemne, a wzdłuż i poniżej linii bocznej czerwone, jasno obwiedzione plamy. Płetwa tłuszczowa jasna, pokryta czerwonymi piętnami. Młode ryby z 6-9 ciemnymi, podłużnymi smugami. Dlugość: 200, maksymalnie do 50 cm. Występowanie: cała Europa od Hiszpanii po Ural. W Polsce w dorzeczu górnej Wisły, Odry i w rzekach Pomorza Zachodniego. Środowisko: chłodne, dobrze natlenione, szybko płynące wody górnych odcinków rzek i jezior o żwirowatym dnie. Rozród: tarło od września do lutego. Samica składa do płaskiego gniazda 1000-1200 czerwonawych jaj 4-5-milimetrowej średnicy. Okres inkubacji ikry 2 miesiące. Pokarm: bezkręgowce, kijanki i małe ryby. Uwagi: p. potokowy jest niewędrowną, słodkowodną, skarlałą odmianą ekologiczną (morfą) troci (S. trutta), konkretnie jej nominotypowego podgatunku t. atlantyckiej (S, t, trutta). Występuje ona w Polsce w 3 odmianach: żyjąca w Bałtyku i trąca się w rzekach t. wędrowna (S.t. trutta m. truttaj, słodkowodny pstrąg potokowy i największa t. jeziorowa.


(Pstrąg tęczowy Salmo gaidneri) Wygląd: wydłużone, z boków nieco spłaszczone ciało o szerokim trzonie ogonowym. lustr drobne, 135-150 wzdłuż linii bocznej. Głowa o tępym pysku z szerokim otworem gębowym Górne i dolne wyrostki filtracyjne 1. luku skrzelowego główkowate, środkowe pałeczkowate. Uzębienie lemiesza: blaszka z 4 zębami tylnymi brzegu, silnie wygięty trzon z 1 lub 2 rzędami zębów. Ubarwienie: głowę, ciało oraz płetwy grzbietową, tłuszczową i ogonową pokrywają liczne, czarne plamy i punkty wzdłuż boków ciągnie się szeroki, czerwo wy pas. Dlugość: 25-50, do 70 cm (do 7 kg). Występowanie: wędrowna, anadromiczna forma p. tęczowego, czyli losoś stalowogłowy (S. gairdnen) żyje w Pacyfiku u wybrzeży Ame Pn. od pd. Alaski po pd. Oregon i wpływa tarło do rzek. Druga forma - wyłącznie sł wodny pstrąg kalifornijski (S. g. shasta) w rzekach i jeziorach kalifornijskich gór S. Nevada (por. uwagi). Obie te formy serowa no w 1860 r. do Europy i wymieszano w h stawowej. Próby aklimatyzacji w rzekach powiodły się, jednak p. tęczowy jest b ważnym obiektem hodowli i tuczu w stawach. Rozród: tarło rozciąga się od grudnia do Samica ogonem wygrzebuje w dnie duże gniazdo, do którego składa 1600-2000 jaj. Okres inkubacji ikry trwa 100-150 dni. Młode pstrągi dojrzewają płciowo często już w 2., a e zwyczaj w 3. roku życia. Uwagi: p. tęczowy to podobnie jak troc nek zbiorczy o niedokładnie jeszcze ustalonej taksonomii, tworzący wiele form wędrowych i osiadłych, słodkowodnych (przyp. tłum).


(Pstrąg źródlany Salvelinus fontinalis) Wygląd: wrzecionowate, wydłużone ciało z wysmukłym trzonem ogonowym. Bardzo małe łuski, 160-225 wzdłuż linii bocznej. Uzębienie lemiesza: blaszka z 8 zębami, trzon bezzębny. Bardzo głęboko wcięty otwór gębowy (sięga poza oko). Mniej niż 75 wyrostków odźwiernikowych na granicy żołądka i jeli środkowego. Tylna krawędź płetwy ogonow zawsze mniej lub bardziej wcięta. Ubarwienie: grzbiet brązowy do ciemnooliwkowego, pod bnie jak płetwa grzbietowa z jasnym marmu kowaniem; boki z żóftymi lub czerwony zwykle jasno obwiedzionymi kropkami; brzuch żółtawy do czerwonawego. Płetwy parzyste i płetwa odbytowa z biało-czarnym pask a wzdłuż przedniej krawędzi. Długość: zróżnicowana w zależności od miejsca występowa osobniki w wieku 5 lat są długości 30-40 : rzadko ponad 45 cm. Występowanie: wschodnia część Ameryk Północnej. Od 1884 r. wsiedlany do odpowiednich wód Europy (w tym także Polski), zwła do uregulowanych strumieni, w których utrzymał się pstrąg potokowy. Środowisko: zimne, dobrze natlenione jeziora i wody płynące, po rejony wysokogórskie. Tryb życia: ryba niewędrowna, o niewi wymaganiach środowiskowych. Rozród: tarło trwa od października do Samica składa ikrę (do 2000 ziaren na masy ciała) w płytkich zagłębieniach banych w żwirowatym dnie w miejscu o prądzie. Samce dojrzewają płciowe koniec 2., samice 3. roku życia. Pokarm: bezkręgowce, później także ryby.


(Rozpiór Abranis ballerus) Wygląd: mocno wygrzbiecone, silnie bocznie spłaszczone ciało o zaostrzonym pysku końcowym, skierowanym ukośnie ku górze otworem gębowym. Małe łuski, 66-73 wzdłuż bocznej. Płetwa grzbietowa wąska, wysoka z 11-12, odbytowa z 39-46 promieniami. Zęby gardłowe jednoszeregowe, 5-5. Dony płat płetwy ogonowej dłuższy od górnego. Ubawienie: wierzch głowy i grzbiet ciemne zielonym, brązowym lub niebieskim połyskiem boki jaśniejsze, srebrzyście połyskujące. cieniem żółtawym do czerwonawego. Brzuch biały. Płetwy nieparzyste białawe z ciemnym obrzeżeniem, parzyste żółtawe. Długość: 20-30, maksymalnie 45 [-50] cm. Występowanie: niektóre jeziora i dolnee rzek zlewisk mórz Północnego i Bałtyckiego a ponadto dorzecze Dunaju, północne dopływy mórz: Czarnego i Azowskiego i na wschód po Wołgę i Ural. W Polsce rzadki, liczniejszy tylko w dolnej Odrze, Zalewie Szczecińskim i jez. Dąbie. Środowisko i tryb tycia: w jeziorach w strefie otwartej toni wodnej, w wodach płynących zwykle w pobliżu brzegów. Rozród: trze się w kwietniu i maju. Tarlaki płyną grupami z ujść rzek w górę rzek w górę ich biegów. Samica składa 4000-25 000 kleistych jaj średnicy około 1,5 mm na zarośniętych przybrzeżnych płyciznach. Rozwój zarodkowy trwa 10-14 dni. Rozpiór osiąga dojrzałość płciową pod koniec 4-5 roku życia. Pokarm: plankton, niekiedy także małe zwierzęta denne.


(Różanka (Siekierka) Rhodeus sericeus) Wygląd: mocno wygrzbiecone, bocznie spłaszczone ciało o krótkiej głowie z małym, końcowym otworem gębowym. Duże łuski, 34-38 wzdłuż boku ciała. Linia boczna przechodzi tylko przez 5-10 łusek. Płetwa grzbietowa z 12-13, odbytowa z 11-13 promieniami. Zęby gardłowe jednoszeregowe, 5-5. Samica podczas tarła z długim pokładełkiem. Ubarwienie: grzbiet szarozielony do czarniawego, boki jaśniejsze, srebrzyście połyskujące, z mieniącą się niebieskozielono podłużną smugą, ciągnącą się mniej więcej od połowy ciała do płetwy ogonowej, brzuch biały z różowym połyskiem. Samce w szacie godowej z czerwonawym podgardlem, piersią i przednią częścią brzucha, grzbiet i tylna część ciała mieniąca się niebieskawozielono; płetwa grzbietowa i odbytowa czerwone, z czarną obwódką. Długość: 5-6, maksymalnie 9 cm. Występowanie: Europa od Francji po dorzecze Wołgi oraz wschodnia Azja. Środowisko: wody stojące i powoli płynące, w których żyją skójki lub szczeżuje. Tryb życie: ryba stadna, przebywająca zwykle w obficie zarośniętej strefie przybrzeżnej. Rozród: tarło trwa od kwietnia do lipca. Samica za pomocą długiego pokładełka składa jaja do jamy skrzelowej małży, samiec wytryskuje nasienie nad małżą, która wciąga je wraz wodą zasysaną przez system wpustowy, dzięki czemu dochodzi do zapłodnienia jaj. Rozwój zarodkowy trwa 2-3 tygodnie. Larwy opuszczają małża osiągnąwszy długość około 11cm. Pokarm: głównie glony, poza tym rozmaite drobne bezkręgowce.


(Sandacz Stizostedion lucioperca) Wygląd: wydłużone, szczupakowate ciało o długim, spiczastym pysku z szerokim, końcowym otworem gębowym. W szczękach obok drobnych zębów duże, chwytne "kły". Pokrywa skrzelowa z niewielkim kolcem, kość przedpokrywowa ząbkowana, naga lub tylko u góry pokryta luskami. Drobne łuski grzebykowate, 80-97 wzdłuż linii bocznej. Dwie oddzielone od siebie, zbliżonej długości płetwy grzbietowe: 1. z 13-15 twardymi, ciernistymi 2. z [1]2-3 cierniami i 19-23 miękkimi promieniami; płetwa odbytowa z 2-3 twardymi, ciernistymi i 11-14 miękkimi promieniami. Ubarwienie: grzbiet ciemny, zielonkawy lub szary. boki jaśniejsze, u młodych sandaczy z 8-10 ciemnymi pręgami (u starszych zwykle rozmytymi), brzuch białawy. Płetwy grzbietowe z rzędami ciemnych punktów; płetwa ogonowa z małymi, czarnymi punktami. Długość: 40-70 cm (masa ciała do 4 kg), do 130 cm ( 8-12 kg). Występowanie: środk. i wsch. Europa; wskutek sztucznego wsiedlania spotykany również w zach. Europie. W Polsce występuje na obszarze całego kraju oraz w zalewach Wiślanym i Szczecińskim, w przybrzeżnym pasie Zatoki Pomorskiej i na Lawicy Odrzańskiej. Środowisko: większe rzeki i dolne odcinki ich dopływów, zalewy, jeziora i zbiorniki zaporowe, szczególnie cieplejsze i o twardym dnie. Tryb życia i pokarm: sandacz jest samotnikiem, polującym na małe ryby w otwartej toni wodnej. Rozród: tarło od końca kwietnia do czerwca: jaja przyklejają się pojedynczo do korzeni podwodnych i zatopionych gałęzi. Złoża pilnuje samiec. Wyląg następuje po tygodniu.


(Sapa (Klepiec) Abramis sapa) Wygląd: mocno wygrzbiecone, silnie bocznie spłaszczone ciało o grubym, tępym, wybitnie wypukłym pysku z dolnym otworem gębowym. Linie grzbietu i brzucha równie wypukłe. Duże oczy. Wzdłuż linii bocznej 47-52 łuski. Płetwa grzbietowa z 11, odbytowa z 41-48 promieniami. Dolny płat płetwy ogonowej dłuższy od górnego. Zęby gardłowe jednoszeregowe, 5-5. Ubarwienie: grzbiet ciemnoszary, boki jasne, białawoszare ze słabym perłowym połyskiem, brzuch białawy. Płetwy jasnoszare, grzbietowa i odbytowa ciemno obrzeżone. Samce w okresie godowym z wysypką perłową. Długość: 24-30, maksymalnie 35 cm. Występowanie: od Dunaju po Ural i Morze Kaspijskie (Wołga, Terek i in.). W północno-zachodniej Rosji w jeziorze Ilmen i rzece Wołchow, ale nie w Ładodze i Newie. Środowisko: duże rzeki i jeziora, słonawe zalewy morskie (limany). Tryb życia: ryba stadna, przydenna. W południowej Rosji jest rybą wędrowną, żerującą w wodach słonawych, a na tarło wstępującą do dolnych biegów rzek. Rozród: trze się w kwietniu i maju, w rzekach. Stada tarlaków ciągną pod prąd, następnie samice składają ikrę wśród przybrzeżnych roślin. Liczba jaj składanych przez jedną samicę jest w poszczególnych populacjach silnie zróżnicowana i w Dunaju wynosi około 100 000, w Dnieprze 8000, w jeziorze Aralskim 11000-42000 sztuk. Sapa osiąga dojrzałość płciową w wieku 3-4 lat. Pokarm: drobne bezkręgowce denne, rzadziej również rośliny.


(Sieja Coregonus lavaretus) Wygląd: zależnie od formy mniej lub bardziej smukłe, śledziowate ciało, mała głowa i zaostrzony pysk. Łuski większe niż u gatunków z rodziny fososiowatych. Linia boczna pełna. Niewielki otwór gębowy sięga do przedniej krawędzi oka; może być, w zależności od odmiany, końcowy lub dolny. Na 1. łuku skrzelowym 25-39 (zwykle 30-34) długich, gęsto ustawionych wyrostków filtracyjnych. Ubarwienie: grzbiet niebieskawozielony lub ciemnozielony, bokii brzuch białe do srebrzystych. Dlugość: karłowate (głodowe) formy w ubogich w pokarm jeziorach 10-20 em, średnio 30-50 cm, maksymalnie do 60 cm. Występowanie: Wielka Brytania, Irlandia, Alpy i ich pogórza, Bałtyk i jego zlewisko, Skandynawia i północna Rosja łącznie z Syberią. Środowisko: wody rzek i jezior, także Bałtyku. Tryb życia i rozród: formy wędrowne (jak np. żyjące w Bałtyku) wchodzą na tarło do zatok i zalewów morskich oraz w dolne biegi rzek. Również mieszkanki jezior mogą wpływać w tym celu do wpadających do nich rzek, choć odmiana żyjąca w jez. Bodeńskim trze się w otwartej toni wodnej nad głębokimi miejscami, zwykle w połowie grudnia. W syberyjskich rzekach żyją natomiast karłowate formy osiadłe siei. Tarło w rozmaitych zbiornikach może odbywać się w różnych miesiącach, zwykle jednak trwa od września do grudnia. Pokarm: w jeziorach głównie planktonowe skorupiaki, ale także larwy i poczwarki owadów, narybek i ikra; w płytkich jeziorach i rzekach również bezkręgowce denne.


(Sielawa Coregonus albula) Wygląd: wysmukłe, śledziowate ciało o stosunkowo małej, stożkowatej głowie i zaostrzonym pysku. Łuski większe niż u przedstawicieli rodziny łososiowatych. Linia boczna pełna. Mała płetwa tłuszczowa. Duże oczy. Niewielki, skierowany ukośnie ku górze otwór gębowy; żuchwa nieco wystająca. Na 1. łuku skrzelowym 35--52 długie, gęsto ustawione wyrostki filtracyjne. Ubarwienie: grzbiet ciemny z niebieskawym lub zielonkawym połyskiem; boki i brzuch srebrzyste. Płetwy parzyste i płetwa odbytowa jasne, pozostałe płetwy szare. Dlugość: 10-30, maksymalnie 45 cm (Jezioro Ladoga). Występowanie: Anglia, Szkocja, pd.-wsch. Norwegia, zlewisko Morza Bałtyckiego do pn: -zach. Rosji (dorzecze górnej Wołgi). Wsiedlona również m.in. do jeziora Waginger (Bawaria), do wód Francji i południowej Rosji. Środowisko i tryb życia: sielawa przebywa w stadach w strefie otwartej toni wodnej (pelagialu) głębokich jezior o czystej, chłodnej i dobrze natlenionej wodzie i tylko podczas tarła odwiedza płytkie przybrzeżne wody o dnie piaszczystym lub żwirowatym. Rozród: trze się od września do grudnia. Samica, zależnie od jej rozmiarów, składa 1700-4800 jaj, które osiadają na dnie lub na podwodnych roślinach. Rozwój zarodkowy trwa 110-120 dni. Sielawy dojrzewają płciowo pod koniec 2. roku życia. Pokarm: planktonowe skorupiaki. Gatunek pokrewny: w niektórych jeziorach szwedzkich oraz w pn. Rosji żyje sielawa północna* (C. baunt).


(Słonecznica (Owsianka) Leucaspinus delineatus) Wygląd: wrzecionowate, nieco bocznie spłaszczone ciało. Pysk mały, górny, a koniec żuchwy wchodzi w płytką bruzdę na szczęce dolnej. Duże, srebrzyste i łatwo wypadające łuski koliste, 44-48 w rzędzie wzdłuż boku. Nie na linia boczna dochodzi tylko do 2.-12. łuski Płetwy piersiowe z 12-13, brzuszne z grzbietowa z 10-11, odbytowa z 13-16 promieniami. Brzuch między płetwami brzusznymi, a płetwą ogonową silnie ścieśniony, ale bez ostrej krawędzi. Zęby gardłowe jedno lub dwuszeregowe, a najczęściej spotyka wzorem jest 1.5-5[4].1. Ubarwienie: grzbiet brązowawy do oliwkowego, boki silnie srebrzyste z niebieskim połyskiem, brzuch białawy. Na bokach niebieskawa smuga, wyraźniejsza na trzonie ogonowym. Długość: 6-9, cm samice( do 12 cm) większe od samców. Występowanie: od Renu i Dunaju po Ural, Morze Kaspijskie. W Polsce pospolita na rzekach całego kraju. Środowisko: niewielkie zbiorniki wody i wolno płynące cieki wodne. Tryb życia: odporna na niekorzystne wpływy klimatu, niewielka, stadnie żyjąca ryba. Przeważnie przebywa blisko powierzchni wody wśród obfitej roślinności strefy przybrzeżnej. Rozród: tarło od kwietnia do czerwca. Za pomocą krótkiego pokładełka samica składa ikrę w spiralnych lub pierścieniowatych wstęgach na łodygach podwodnych roślin; do momentu wyklucia się larw (po 9-12 dniach) samiec pilnuje ikry. Słonecznica osiąga dojrzałość płciową pod koniec 1. roku życia. Pokarm: zoo- i fitoplankton, owady.


(Stornia (Flądra) Platichthys flesus) Wygląd: ciało owalne; przeważnie prawostronne (tzn. oczy znajdują się na prawym boku), jedynie ok. 30% populacji to osobniki lewostronne. Otwór gębowy mały, nie sięgający pod przedni brzeg oka. Brzeg kości przedpokrywowej wolny, tzn. nie zarośnięty przez skórę pokrywającą głowę. Luski małe, gładkie; wzdłuż linii bocznej i nasad płetw grzbietowej i odbytowej kolczaste brodawki skórne. Linia boczna słabo półkoliście wygięta nad płetwą piersiową. Płetwa grzbietowa wsparta 471, odbytowa 33-48 miękkimi promieniami. Płetwa ogonowa wolna. Ubarwienie: strona oczna zielonkawa lub brązowawa, często z dużymi, czarnymi i małymi, brązowymi lub żółtymi plamami, lokalnie również z brudnopomarańczowymi punktami. Bok ślepy białawy, ciemno przyprószony. Długość: 200, do 50 cm. Występowanie: pn. Atlantyk (poza Islandią). Poza podgatunkiem nominotypowym opisano 4 dalsze podgatunki, z których s. bałycka (P. f. trachurus) żyje w Bałtyku, a spotyka się ją w Wiśle do Torunia, a nawet pod Warszawą. Środowisko: strefa pływów do głęb. ok. 50 m, latem również w wodach słonawych i daleko w górę biegu rzek, zimą w głębszych miejscach. Tryb życia: towarzyska ryba bentoniczna, w ciągu dnia zagrzebana w piasku; ożywia się nocą i szuka pożywienia na płyciznach. Rozród: trze się od I-III (Morze Czarne) lub od II-V (pd. i pd.-wsch. rejony Morza Północnego) na głęb. 20-40 m, a w zach. Bałtyku na głęb. 40-100 m. Zarówno jaja, jak i wylęgające się po 5-7 dniach (przy temperaturze ok. 10°C) larwy unoszą się swobodnie w toni wodnej.


(Strzebla przekopowa Phoxinus percnurus) Wygląd: wydłużone, bardziej wygrzbiecionowate ciało niż u pokrewnej s. potokowej; otwór gębowy mały, końcowy. Małe łuski koliste, 7( wzdłuż linii bocznej, która za środkiem ciała jest często poprzerywana. Płetwa grzbietowa z 10[-11], odbytowa z 10[-11] promieni: Zęby gardłowe dwuszeregowe 2.4-5:. Ubarwienie: grzbiet ciemnoszary lub ciemno brązowy, z zielonkawym metalicznym połyskiem, boki jaśniejsze o żółtawym odcieniu i srebrzystym połysku, z małymi, nieregularnie rozrzuconymi, ciemnobrązowymi plami, brzuch białawy, w porze tarła opalizujący czerwonawo. Długość: 5-9, maksyma) 12 cm. Samice są nieco większe od samców. Występowanie: od Polski, gdzie jej występowanie ma wyspowy charakter, przez północną część Rosji europejskiej do dorzeczy Leny i Amuru na wschodzie. W Polsce występuje podgatunek nominotypowy strzebli przekopowej (Ph. p. percnurus) i s. wołżańska stagnalis), którą niedawno wykazano z pojezierza Lęczyńsko-Włodawskiego; s. przekopowa jest objęta ochroną. Środowisko: rozlewiska rzek, glinianki. torfianki i inne niewielkie zbiorniki wodne. Tryb życia: niewielka, żwawa, bardzo wytrzymała, żyjąca stadnie ryba, która jest w stanie przetrwać również w wodach ubogich w tlen. Rozród: tarło w czerwcu i lipcu. Lepkie jaja są składane wśród roślinności wodnej Po wylęgu larwy przyklejają się do łodyg roślin wodnych lepką wydzieliną gruczołów głowowych. Pokarm: skąposzczety, drobne skorupiaki, małe mięczaki i owady.


(Stynka Osmerus eperlanus) Wyględ: wysmukłe, słabo bocznie spłaszczone, lekko przezroczyste ciało o długiej głowie ze spiczastym pyskiem. Wzdłuż ciała 60-65 małych, delikatnych, łatwo Odpadających łusek; linia boczna kończy się nad płetwami piersiowymi. Obie szczęki bardzo silnie uzębione. Średnica oka jest 1,5-2,5 razy mniejsza od długości pyska. Nasady płetw brzusznych leżą pod pierwszymi promieniami płetwy grzbietowej. Ubarwienie: grzbiet szaro-zielony, boki o srebrzystym połysku, brzuch białawy. Podczas tarła wzdłuż boków pojawia się metalicznie połyskująca, podłużna smuga, a na głowie i płetwach niektórych samców wysypka perłowa. Płetwa ogonowa z ciemną górną i dolną krawędzią. Dlugość: 10-18 cm, maksymalnie do 30 cm. Występowanie i środowisko: wody przybrzeżne i ujścia rzek, do głębokości 32 m, od Zatoki Biskajskiej do pd. Norwegii; Morze Baftyckie. Także duże i zwykle głębokie jeziora, np. w Anglii i zlewisku Baftyku. W Morzu Białym żyje podgatunek stynka bialomorska'. Tryb życta i rozród: forma wędrowna wstępuje w marcu i kwietniu na tarło w dolne biegi rzek, często dużymi stadami. Samica, zależnie od swych rozmiarów, składa 9000-10 000 jaj średnicy 0,6-0,9 mm, które przyklejają się początkowo do piaszczystego dna lub roślin, później odczepiają się jednak i pływają swobodnie w toni wodnej. Larwy wylęgają się po 2-5 tygodniach. Młode stynki po osiągnięciu 4-5 cm długości spływają do morza. Pokarm: skorupiaki planktonowe, małe rybki.


(Sum (Sum zwyczajny) Silurus glanis) Wygląd: wydłużone, bezłuskie, śluzowate ciało o szerokiej, płaskiej głowie. Duży, końcowy otwór gębowy; na szczękach drobne, szczeciniaste zęby. Na szczęce górnej 2 bardzo długie wąsy, 4 krótsze na spodniej stronie głowy. Linia boczna pełna. Płetwa grzbietowa z 3-5, odbytowa z 84-92 promieniami. Przedni promień płetwy piersiowej na końcu tylnej krawędzi ząbkowany. Pęcherz pławny łączy się kanałem powietrznym z przewodem pokarmowym. Ubarwienie: grzbiet czarnoniebieski, brązowy lub zielonkawy, boki jasniejsze, ciemno marmurkowane, brzuch brudnobiały, czerwonawo mieniący się. Dlugość: 100-200 cm, maksymalnie 500 cm (masa ciała do 300 kg). Występowanie: środkowa i wschodnia Europa na wschód od Renu; wskutek zarybiania obecnie szerzej rozmieszczony niż pierwotnie. W Polsce pospolity na obszarze całego kraju, spotykany również w Bałtyku. Środowisko: ciepłe jeziora, starorzecza, środkowy i dolny bieg rzek o miękkim dnie; słonawe wody Bałtyku i Morza Czarnego. Tryb życia: aktywna w nocy ryba przydenna, spędzająca dzień schowana w swojej kryjówce; zimą sum schodzi w głębsze miejsca i przestaje żerować. Rozród: tarło od maja do lipca; samce wygrzebują na gęsto zarośniętych przybrzeżnych płyciznach zagłębienia, do których samice skła-dają ikrę (ok. 30000 jaj na kg masy ciała samicy). Rozwój zarodków trwa 3-10 dni. Przebywającymi w gnieździe kijankowatymi larwami opiekuje się samiec. Pokarm: ryby, żaby, ptaki wodne i małe ssaki.


(Sumik karłowaty Ictlurus neblosus) Wygląd: wydłużone, bezłuskie, jedynie w tylnej części bocznie spłaszczone ciało o szerokiej, płaskiej głowie. Cztery pary wąsów; 2 długie (o długości dorównującej długości głowy) na szczęce górnej, 4 krótsze na spodniej stronie głowy i po jednym przy tylnym otworze nosowym. Linia boczna pełna. Płetwa grzbietowa z twardym, ciernistym i 6 miękkimi promieniami, odbytowa z 21-24 miękkimi promieniami. Tylna krawędź przekształconego w kolec 1. promienia płetwy piersiowej silnie piłkowana. Ubarwienie: grzbiet ciemnobrązowy, brzuch białawy lub żółtawy. Błona łącząca promienie w płetwie odbytowej jasna. Długość: 20-30, maksymalnie 45 cm. Występowanie: Ameryka Pn. od Wielkich Jezior po Zatokę Meksykańską. Od 1885 r. aklimatyzowany i obecnie rozsiedlony miejscami w zachodniej, środkowej i wschodniej Europie. W Polsce przedostał się z hodowli stawowych do rzek i jezior Pomorza Pomorskiego, Pojezierza łęczyńsko-Włodawskiego, nizin Wielkopolsko-Kujawskiej i Mazowieckiej, wyżyn Małopołskiej i Lubelskiej oraz Beskidu Wschodniego. Środowisko: wody wolno płynące i stojące. Tryb życia: aktywna w nocy ryba bentoniczna. Rozród: tarło zależnie od stanowiska od kwietnia do lipca. Samiec i samica budują płytkie gniazdo i wspólnie strzegą ikry. Pokarm: drobne zwierzęta bentoniczne, później skorupiaki, małe ryby i żaby. Uwagi: w środk. i pd. Wtoszech zaaklimatyzowano s. czarnego (I. melas), w pd.-wsch. Anglii s. kanalowego (I. punctatus), w pd. Rosji s. blękitnego (I, furcatus) i s. kociego (I. catus).


(Szczupak Esox lucius) Wygląd: silnie wydłużone, bocznie tylko niej spłaszczone ciało z daleko ku tyłowi przesunię płetwą grzbietową. Długa głowa o płaskim pysku podobnym do kaczego dzioba i głęboko wc tym otworze gębowym; żuchwa wystaje przszczekę górną. Szczęki, kości podniebienne i język silnie uzębione. Wzdłuż ciała 110-130 małych łusek; linia boczna wielokrotnie przerywana. Ubarwienie: w zależności od zbiornika : bardzdzo różne: grzbiet brązowawy lub zielonka boki z jaśniejszymi i ciemniejsrymi poprzecznymi pasami i plamami, brzuch białawy do tawego. Płetwy z nieregularnymi, ciemnymi mami. Jednoroczne szczupaki żyjące przybrzeżnych roślin są zwykle jasnozielone. Dlugość: samce do 100 cm, samice do 150. Występowanie i środowisko: szeroko rozpowszechniony w jeziorach i rzekach strefy matu umiarkowanego Europy, Azji i A Północnej; w Alpach do 1500 m n.p.m., w tyku również w wodach słonawych. Tryb życia: ryba osiadła, czatująca na zd ukryta wśród roślin wodnych. Starsze paki żerują zwykle w głębokich, oddaV od brzegów partiach wody. Rozród: trze się od lutego do maja. składa na 1 kg masy ciała 40 000 kleistych jaj średnicy 3 mm na przybrzeżnych roślinach lub na trawie zalanych wiosną łąk. Wyląg następuje po 10-40 dniach. Larwy pierwsze 10-20 dni spędzają przyczepione do roślin. Dojrzałość płciową osiągają szczupaki w 3 roku życia. Pokarm: początkowo bezkręgowce później niemal wyłącznie ryby.


(Śliz (Śliz zwyczajny) Noemacheilus barbatulus) Wygląd: walcowate, tylko w rejonie trzonu ogonowego nieco bocznie spłaszczone ciało o niewielkiej głowie, z małym dolnym otworem gębowym. Na górnej wardze 6 wąsików, 4 w jej części środkowej, 2 w kącikach ust. Przednie otwory nosowe rurkowate, wydłużone. Kolców podocznych brak (patrz gatunki z rodzaju koza, Cobitis). Bardzo małe, cienkie łuski (nie ma ich na przedniej części grzbietu i na piersiach). Płetwa grzbietowa z X11, odbytowa z 7-9 promieniami; tylna krawędź płetwy ogonowej prosta lub tylko nieznacznie wcięta. Zęby gardtowe jednoszeregowe, 8/9,10)-(10, 9) 8. Ubarwienie: grzbiet i boki szare do brązowawych, z ciemniejszymi plamami i marmurkowaniem, brzuch białawy. Płetwa grzbietowa i ogonowa z rzędami ciemnych plamek. Długość: 8-12, maks. 16 cm. Występowanie: znaczna część Europy, umiarkowana strefa Azji. Wyróżnia się 4 podgatunki; żyjący w Azji śliz syberyjski, (N. b. toni) uważany bywa za samodzielny gatunek. Środowisko: czyste wody płynące, przybrzeżne strefy jezior o żwirowatym dnie. Tryb życia: osiadła, przydenna ryba, kryjąca się w ciągu dnia, zwykle pod kamieniami, a ożywiająca się dopiero o zmroku. Rozród: trze się od kwietnia do czerwca. Samica składa 13 000-21 000 jaj średnicy około jednego milimetra, które przyklejają się do kamieni i aż do wylęgu larw są strzeżone przez samca. Pokarm: skorupiaki, larwy owadów, ikra. Uwagi: w Polsce kozowate objęte są ochroną.


(Świnka Chondrostoma nasus) Wygląd: wydłużone ciało o tępym, daleko stającym, mięsistym pysku. Otwór gębowy dolny, poprzecznie ustawiony z ostrokrawędzistą , zrogowaciałą wargą dolną. Średniej i wielkości łuski koliste, 57-63 wzdłuż linii bocznej. Płetwa grzbietowa z 12(-13], odbytowa z 13-14 promieniami. Otrzewna czarna. Zęby gardłowe jednoszeregowe [7]6-6. Ubarwienie: grzbiet szaroniebieski lub szarozielony z jasnym metalicznym połyskiem, boki srebrzyście lśniące, brzuch żółtawobiały, w porze tarła czerwonawo opalizujący. Płetwy piersiowe, brzuszne i odbytowa żółtoczerwonawe do fioletowych. Długość: 25-40, do 45 cm. Występowanie: od pn. Francji, dorzecza Radanu, Renu i Dunaju przez środk. i wsch Europę do Morza Kaspijskiego. W Azji Mniejszej świnka występuje tylko w zach. Turcji. Wyróżniono liczne podgatunki. W Polsce na całym obszarze z wyjątkiem rzek Przymorza Zachodniego. Środowisko: żyje w rzekach o szybkim prądzie i czystej natlenionej wodzie w krainie lipienia i brzany. Tryb życia: ta stadnie żyjąca ryba przebywa przeważnie blisko dna nad płytkimi ławicami kamienistymi w wartkim nurcie; na zimę ciągnie w głębsze miejsca. Rozród: tarło od marca do maja. W Polsce w kwietniu; w tym czasie samce i samice mają wysypkę godową. Gotowe do rozrodu świnkiciągną stadami w górę rzek, gdzie trą się na płyciznach i na kamienistych miejscach. Samica składa przeciętnie 100000 jaj. Pokarm: glony porastające kamienie, korzenie roślin wodnych i drobne bezkręgowce.


(Tołpyga biała Hypophthalmichthys molitrix) Wygląd: wydłużone, słabo wygrzbiecenie silnie, bocznie spłaszczone ciało o szerokiej zaostrzonej z przodu głowie z górnym. ustawionym prawie pionowo otworem gębowym. Oczy małe, leżące poniżej linii środkowej głowy. Dół brzucha z kilem (stępką) ciągnącą od przegrody międzyskrzelowej do otworu odbytowego. Małe łuski, 110-124 wzdłuż bocznej. Płetwa grzbietowa z 11-15, odbytowa z 14-17 promieniami, z których 2-3 pierwsze są słabo skostniałe. Zęby gardłowe jednoszeregowe, 4-4. Ubarwienie: grzbiet ciemny, boki i brzuch u młodych (1-3 letnich) osobników srebrzyste, u starszych ołowianoszare. Długość: do 100 cm. Występowanie: pierwotnie wschodnia Azja (dorzecza Amuru, Jangcy i Huang-Ho) Obecnie wprowadzona do wielu krajów na świecie w tym również do Polski (po raz w 1964 r.). Środowisko: ciepłe, głębokie rzeki. Tryb życia: w swoim naturalnym obszarze przestrzenienia tołpygi biate wpływają wiosną na tworzone przez rzeki rozlewiska, z których powracają w rodzime nurty jesienią. Rozród: tarło odbywa się latem. Przy temperaturze wody wynoszącej 23-24 stopni C Samica do 500 000 jaj, spływających z prądem rzeki. Wylęg, po wchłonięciu woreczka żółtkowego, wędruje w spokojne zakola i rozlewiska. W Polsce w warunkach naturalnych nie rozmnaża się. Pokarm: początkowo zooplankton, później młode tołpygi przechodzą na fitoplankton.


(Tołpyga pstra Aristichthys nobilis) Wygląd: wydłużone, nieco wygrzbiecone, bocznie spłaszczone ciało, o szerokiej, z przodu zaostrzonej głowie z górnym, ustawionym skośnie ku górze otworem gębowym. Małe, bardzo nisko leżące octy (znacznie niżej niż u tołpygi białej). Dół brzucha z kilem (stępką) ciągnącą się od pletw brzusznych do otworu odbytowego. Małe łuski, 114-120 wzdłuż linii bocznej. Płetwa grzbietowa z 10, odbytowa z 15-17 promieniami, z których 3 pierwsze są słabo skostniałe. Zęby gardłowe jednoszeregowe, 4-4. Ubarwienie: złotawoszare, często z nieregularnymi czerwonobrązowymi plamami. Dlugość: do 195 cm. Występowanie: pierwotnie południowe Chiny (na północy po dorzecze Huang-ho), obecnie wprowadzona do wielu krajów Europy (w tym do Polski, od 1965 r.) i Azji oraz USA. Środowisko: ciepłe, głębokie rzeki i jeziora. Tryb życia: podobny jak tołpygi białej. Rozród: trze się w wodzie o temperaturze 25°C. Samica składa 480000 - 1100000 jaj, które spływają z prądem rzeki. Rozwój zarodkowy trwa zaledwie dobę. W Polsce w warunkach naturalnych nie rozmnaża się. Pokarm: początkowo wyłącznie zooplankton, później zoo- i fitoplankton w proporcjach uzależnionych głównie, jak się wydaje, od temperatury wody (udział pokarmu roślinnego rośnie wraz ze wzrostem ciepłoty). W temperaturach poniżej 19°C tołpyga pstra żywi się przede wszystkim skąposzczetami, owadami, mięczakami, a nawet małymi rybkami. Uwagi: W warunkach hodowli tołpyga biała i t. pstra mogą się krzyżować.


(Troć jeziorowa Salmo trutta trutta morpha lacustris) Wygląd: wydłużone, nieco bocznie spłasza ne ciało; starsze trocie bardziej wygrzbieco od młodych ryb. łuski drobne, 110-120 wzdł linii bocznej, 14-19 (zwykle 16) między płeh tłuszczową a linią boczną (łącznie z łuska linii bocznej). Głowa o tępym pysku z szef kim otworem gębowym, sięgającym poza tylny brzeg oka. Górne i dolne wyrostki filtracyjne łuku skrzelowego główkowate, środkowe pai czkowate. Uzębienie lemiesza: jego blasn z 4-6 zębami, z przodu trzonu zwykle pojedynczy, a z tyłu podwójny szereg zębów, które przemiennie odchylają się na lewo lub prac Tylny brzeg płetwy ogonowej u młodych ryb wcięty, u starszych prosty. Ubarwienie: zak nie od miejsca występowania bardzo zmienne, na bokach różnej wielkości, nieregularanego kształtu, czarne plamy, a między nimi rónież brązowe i czerwonawe punkty oraz pierścienie, zwłaszcza u młodych ryb. Dlugość: 40-80, maksymalnie do 140 cm. Występowanie i środowisko: duże, głębokie dobrze natlenione jeziora pn. Rosji, Skan wii, Islandii, Wysp Brytyjskich, środkowej Europy po Alpy i Jugosławię. W Polsce w jeziorach dorzecza dolnej Wisły, m.in. w jez. Wdzydze. Rozród: na tarło wpływa do rzek wpad do jezior, jednak niektóre populacje w samych jeziorach. Tarło od paździer grudnia. Samica składa 1000-2000 jaj -milimetrowej średnicy do dużego g i zasypuje je ponownie żwirem. Młode powracają po 1-2 latach do jeziora. Pokarm: drobne zwierzęta, później ryty.


(Ukleja Alburnus alburnus) Wygląd: smukłe, bocznie spłaszczone ciało; maksymalna wysokość ciała około dwa razy większa od szerokości trzonu ogonowego. Otwór gębowy górny, przecięcie ust prawie pionowe; niezgrubiała żuchwa wystająca. Kil brzuszny (stępka) międry płetwami brzusznymi a płetwą odbytową nie jest pokryty łuskami. Średniej wielkości łuski koliste, 46-53 wzdłuż linii bocznej. Płetwa grzbietowa z 11-12, odbytowa, wyraźnie od niej dłuższa, z 16-23 promieniami. Płetwa odbytowa zaczyna się przed tylnym końcem pletwy grzbietowej. Zęby gardłowe dwuszeregowe, drobnopiłkowane 2.5.-5.2. Wyrostki filtracyjne są gęste, długie i cienkie. Ubarwienie: grzbiet szarozielony do niebieskozielonego, boki i brzuch z silnym srebrzystym połyskiem. Płetwy grzbietowa i ogonowa jasnoszare do zielonkawych, płewy parzyste i odbytowa białawe z pomarańczowymi nasadami. Dlugość: 12-15, do 25 cm. Występowanie: na północ od Pirenejów i Alp od Anglii (brak w Irlandii i Szkocji) oraz Francji do Uralu i zach. Zakaukazia, dorzecze Dunaju i południowa Skandynawia. Środowisko: wody stojące i wolno płynące. Tryb życia: towarzyska ryba przebywająca głównie w przypowierzchniowych warstwach wody, zarówno w strefie przybrzeżnej, jak i otwartej toni wodnej. Rozród: tarło od kwietnia do czerwca na płytkich, żwirowatych miejscach blisko brzegu. Samica składa przeciętnie 1500 lepkich jaj na kamienie lub rośliny wodne. Pokarm: zwierzęta planktonowe, larwy owadów i owady spadające na wodę.


(Węgorz europejski Anguilla anguilla) Wygląd: wężowate ciało o śluzowatej skórze, w której bardzo głęboko osadzone są drobne podłużnoowalne łuski. Ptetwy grzbietowa, ogonowa i odbytowa są ze sobą połączone w jeden ciągły fałd płetwowy. Brak płetw brzusznych. Ubarwienie: węgorz żbfty grzbiet oliwkowo lub szarobrązowy, brzuch żółty; węgorz srebrzysty (po osiągnięciu dojrzałości płciowej) - grzbiet ciemnoszarozielony, boki i brzuch silnie srebrzyście lśniące. Dlugość: samce do 51 cm, samice do 150 cm. Występowanie: zlewisko pn. Atlantyku. Obecnie dzięki zarybieniom jest rozmieszczony szerzej niż kiedyś (np. w dorzeczu Dunaju). Tryb życia: ryba dwuśrodowiskowa, wędrowna, katadromiczna, tzn. ciągnąca na tarło z wód słodkich do morza. Po 4-10 latach pobytu w rzekach i jeziorach (węgorz żółty) rozpoczynają wędrówkę na przełomie sierpni i września (węgorz srebrzysty). Rozród: tarliska znajdują się w Morzu Sarga sowym na znacznych głębokościach. Tarło odbywa się na wiosnę, mniej więcej półtora ro po rozpoczęciu wędrówki; tarlaki giną po złożeniu ikry. Z Golfstromem przezroczyste, pr pominające kształtem liść wierzby larwy (le tocefale) unoszone są na wschód i w trzec roku życia docierają do wybrzeży europejskich (węgorz szklisty). Jako tzw. węgo wstępujące ciągną blisko brzegów w o rzek. Samce pozostają w odcinkach przyuściowych lub powracają do wód słonych, sa ce docierają daleko w górę biegu rzek. Pokarm: małe mięczaki, skorupiaki, niewie ryby i żaby.


(Wzdręga (Kroasnopiórka) Scardinius erythrophtalmus) Wygląd: wygrzbiecone, bocznie spłaszczone ciało. Między płetwami brzusznymi i odbytową wyraźny kil brzuszny. Przednia krawędź płetwy grzbietowej znajduje się za nasadami płetw brzusznych. Wąski, skierowany skośnie ku górze, półgórny otwór gębowy. Tęczówka oka pomarańczowoczerwona lub złotawa (cecha odróżniająca wzdręgę od płoci). Duże łuski koliste, 38-42 wzdłuż linii bocznej. Płetwy piersiowe z 16-17, grzbietowa z 11-12, odbytowa z 13-14 promieniami. Zęby gardłowe dwuszeregowe 3.5-5.3. Ubarwienie: grzbiet i wierzch głowy szaro- lub brązowozielone, boki jaśniejsze z mosiężnym połyskiem, brzuch srebrzysty. Płetwy brzuszne, grzbietowa i odbytowa pomarańczowe lub krwiście czerwone, a ich nasady brązowawe lub szare. Długość: 20-30 do 45 cm (masa ciała 1,5-2 kg). Występowanie: w Europie szeroko rozmieszczona od Pirenejów po Ural, w Azji Środkowej w zlewisku Jez. Aralskiego. Bardzo interesujący podgatunek S. e, racovitzai żyje w gorących źródłach uzdrowiska Episcopesti w zach. Rumunii. Osiąga jedynie 9 cm długości i dojrzewa płciowo już w 1.-2. roku życia. Środowisko: w jeziorach, dużych rzekach oraz w wodach słonawych, nad miękkim dnem. Tryb życia: żyjąca stadnie ryba, przebywająca głównie w powierzchniowych warstwach wody w zarośniętych strefach przybrzeźnych. Rozród: tarło w kwietniu i maju. Lepkie jaja średnicy ok.1,5 mm (100 000-200 000 na samicę) są składane na rośliny wodne. Pokarm: żywi się głównie roślinami, ponadto drobnymi bezkręgowcami.